ตอนที่ 4 ชาวต่างชาติและผู้หญิง
ตอนที่ 4 ชาวต่างชาติและผู้หญิง
อากาศช่วงปลายเดือนเมษายนเริ่มอบอุ่นขึ้นเล็กน้อย
ในช่วงเที่ยง คนลากรถบางคนจะเลือกงีบหลับข้างรถลากของตน
แม้จะบอกว่ากะของคนลากรถหนึ่งกะประมาณสิบชั่วโมง แต่ในความเป็นจริงใครจะสามารถลากได้นานขนาดนั้น เวลาส่วนใหญ่จึงหมดไปกับการรอลูกค้าและการพักผ่อน
ยิ่งไปกว่านั้น ต่อให้มีลูกค้ามากขนาดนั้นจริงๆ จะมีสักกี่คนที่ร่างกายทนไหว
ในชาติก่อน เรื่องเซี่ยงจื่อคนลากรถเคยเล่าไว้ว่า คนลากรถในเป่ยผิงต้องเก็บเงินสามปีจึงจะซื้อรถลากได้หนึ่งคัน ส่วนเซี่ยงจื่อร่างกายแข็งแรงและประหยัด จึงใช้เวลาเพียงสองปี
ในอาชีพนี้ การมีร่างกายแข็งแรงย่อมสำคัญกว่าสิ่งอื่นใดจริงๆ
เฉินกวงเหลียงข้ามภพมาเกือบหนึ่งสัปดาห์แล้ว เขามั่นใจว่าร่างกายของตนกำลังอยู่ในช่วงพัฒนาอีกครั้ง ความอยากอาหารเพิ่มขึ้นเกือบหนึ่งในสาม ดังนั้นเพื่อไม่ให้กระทบต่อการเติบโตของร่างกายในครั้งนี้ เขาจึงยอมกัดฟันเพิ่มค่าใช้จ่ายในการดำรงชีวิตของตน
เมื่อค่าครองชีพเพิ่มขึ้น ก็หมายความว่าเฉินกวงเหลียงต้องรับงานมากขึ้น เพื่อจะได้เก็บเงินสามสิบเหรียญเงินให้เร็วที่สุด แล้ววางแผนเรื่องการรวมหุ้นซื้อรถลาก
ระหว่างรอลูกค้า หลายคนเลือกพักผ่อน หรือไม่ก็รวมกลุ่มกันเล่นการพนันและคุยโม้
เห็นได้ชัดว่าเฉินกวงเหลียงจะไม่ทำแบบนั้น ปกติเขาจะทำเพียงสองอย่าง
อย่างแรกคืออ่านหนังสือพิมพ์ ไม่เพียงเพื่อเข้าใจข้อมูลของยุคสมัยนี้ แต่ยังจะใช้ไม้เขียนตัวอักษรจีนโบราณลงบนพื้นดินด้วย โชคดีที่เขามีพื้นฐานตัวอักษรจีนแบบย่อ และยังรู้จักตัวอักษรจีนแบบโบราณส่วนใหญ่ ดังนั้นการเรียนรู้จึงไม่ยากสำหรับเขา หรืออาจพูดได้ว่าง่ายมาก
อย่างที่สองคือเช็ดทำความสะอาดรถลาก เฉินกวงเหลียงไม่เพียงใส่ใจสุขอนามัยของตนเอง แต่ยังใส่ใจความสะอาดของรถลากด้วย ทุกครั้งที่เดินผ่านริมแม่น้ำเขาจะตักน้ำมาหนึ่งถังเพื่อเช็ดตัวและทำให้ผ้าขนหนูเปียก
การสร้างนิสัยที่ดี ย่อมช่วยให้ทำเรื่องใหญ่ได้ง่ายขึ้น
“สวัสดี จะนั่งรถไหม”
ทันทีที่เฉินกวงเหลียงเปิดปากพูด ไม่เพียงทำให้คนลากรถหลายคนตกใจ แม้แต่ชาวต่างชาติคนหนึ่งก็ยังประหลาดใจ
ทำเป็นตกใจไปได้ อย่างน้อยในชาติก่อนเขาก็เคยเรียนมหาวิทยาลัย การรู้คำภาษาอังกฤษไม่กี่คำจากการสอบภาษาอังกฤษระดับสี่จะมีปัญหาอะไร
ชาวต่างชาติเลือกขึ้นรถลากของเฉินกวงเหลียงทันที
“บริษัทบุหรี่อังกฤษอเมริกัน รู้จักไหม”
ชาวต่างชาติหยิบบุหรี่ยี่ห้อโจรสลัดออกมาให้ดู ราวกับกลัวว่าเฉินกวงเหลียงจะไม่เข้าใจ
ในช่วงทศวรรษ 1920 ของเซี่ยงไฮ้ มีผู้สูบบุหรี่จำนวนมาก และบุหรี่ก็มีหลากหลายยี่ห้อ ในบรรดานั้นมียี่ห้อที่ครองตลาดมากที่สุดอยู่หกชนิด
ยี่ห้อที่โด่งดังที่สุดคือยี่ห้อมีดเก่า ผู้สูบบุหรี่มักเรียกมันว่าบุหรี่โจรสลัด เพราะภาพบนกล่องเป็นโจรสลัดถือมีดหน้าตาน่ากลัว รองลงมาคือยี่ห้อกล่องดีบุกแดง ซึ่งคนเรียกว่าบุหรี่จักรวรรดิอังกฤษ กล่องดีบุกเขียวซึ่งเรียกว่าป้อมปืนสามกระบอก กล่องดีบุกขาวซึ่งเรียกว่าล้อกว้านหรือป้อมปืนสีน้ำเงิน คำว่ากล่องดีบุกแดงมาจากกล่องบุหรี่สีชมพูที่มีแผ่นดีบุกบุด้านใน ส่วนกล่องดีบุกเขียวและขาวก็เรียกตามลักษณะเดียวกัน บุหรี่สี่ชนิดนี้ถือเป็นบุหรี่ระดับสูง เป็นของที่คนมีเงินสูบ
บุหรี่ระดับกลางคือยี่ห้อประตูหน้า ส่วนระดับกลางค่อนไปต่ำคือยี่ห้อฮาเต๋อเหมิน
บุหรี่ขายดีทั้งหกชนิดนี้ ล้วนมาจากบริษัทเดียวกันทั้งหมด นั่นคือบริษัทบุหรี่อังกฤษอเมริกัน
“แม่น้ำหวงผู่ ฝั่งใต้ ถนนซูโจว ใช่ไหม”
“โอเค”
ชาวต่างชาติจุดบุหรี่สูบอย่างมีความสุข และยังเตรียมจะยื่นบุหรี่ให้เฉินกวงเหลียงหนึ่งมวน
แต่เฉินกวงเหลียงปฏิเสธ เขาไม่สูบบุหรี่
นี่ไม่ใช่ครั้งแรกที่เฉินกวงเหลียงได้ลากรถให้ชาวต่างชาติ แต่ระหว่างทางเขามักจะพยายามพูดคุยกับชาวต่างชาติอยู่เสมอ เพื่อฝึกภาษาอังกฤษที่งูๆปลาๆของตน
แม้ว่าชาวต่างชาติจะดูถูกคนลากรถอยู่บ้าง แต่สำหรับคนที่พูดภาษาของพวกเขาได้เล็กน้อย พวกเขาก็มักจะไม่ทำให้ลำบากใจ
บางครั้งเมื่อไปถึงที่หมาย ชาวต่างชาติยังให้เงินเพิ่มอีกเล็กน้อย
ได้ยินมาว่าหลังหนึ่งทุ่ม ในเขตเช่าฝรั่งเศสสามารถรับชาวต่างชาติที่ไปห้องเต้นรำปาเลอมอนต์ได้ พวกเขาสวมชุดตะวันตกสวยงามกับกางเกงสายเอี๊ยม นั่งบนรถลากแล้วพูดภาษาต่างประเทศกันอย่างสนุกสนาน ตอนลงรถบางคนยังให้เหรียญเพิ่มอีกสองสามเหรียญ นั่นเป็นเรื่องที่ทำให้คนลากรถมีความสุขที่สุด
เฉินกวงเหลียงยังไม่เคยลากรถกะกลางคืน แต่ก็เคยรับลูกค้าชาวต่างชาติหลายคน ซึ่งการให้เงินเพิ่มอีกเล็กน้อยถือเป็นเรื่องปกติ
“เฉิน เรียนภาษาอังกฤษ ไปทำงานบริษัทต่างชาติ เข้าใจไหม”
“ผมเข้าใจๆ”
เมื่อมาถึงบริษัทบุหรี่อังกฤษอเมริกัน ชาวต่างชาติชื่อจอห์นยังไม่ลืมสั่งสอนเฉินกวงเหลียง ความหมายก็คือให้เขาเรียนภาษาอังกฤษมากขึ้น จะได้ไปทำงานบริษัทต่างชาติ และไม่ต้องเป็นคนลากรถ
เฉินกวงเหลียงเองก็อยากเป็นตัวแทนการค้าของบริษัทต่างชาติ เพราะจะช่วยขยายธุรกิจและเครือข่ายได้ เพียงแต่ว่าตอนนี้ยังไม่เป็นจริงได้
แต่คำพูดของจอห์นกลับทำให้เฉินกวงเหลียงยิ่งเชื่อมั่นถึงความสำคัญของการเรียนภาษาอังกฤษ แม้ว่าเขาจะรู้คำศัพท์ไม่น้อย แต่การสนทนาปกติก็ยังยากมาก
เมื่อมองดูจอห์นเดินเข้าไปในอาคารสำนักงานสไตล์ยุโรป เฉินกวงเหลียงก็ครุ่นคิดอยู่เงียบๆ
ในเวลานี้ บริษัทบุหรี่อังกฤษอเมริกันครองตลาดบุหรี่ของจีนถึงแปดสิบเปอร์เซ็นต์ และยังไม่ต้องเสียภาษีด้วย แต่หลังจากชัยชนะของกองทัพปฏิวัติ รัฐบาลสาธารณรัฐก็จำเป็นต้องเก็บภาษีจากบริษัทนี้ มิฉะนั้นจะเอาเงินที่ไหนมาเป็นค่าใช้จ่ายทางทหาร
จากประวัติศาสตร์ที่เฉินกวงเหลียงรู้ การเก็บภาษีจากบริษัทบุหรี่อังกฤษอเมริกันก็เป็นการต่อสู้ทางอำนาจหลายครั้ง ชาติมหาอำนาจไม่ยอมอ่อนข้อง่ายๆและในการต่อสู้นี้ ตู้เยว่เซิงดูเหมือนจะช่วยอยู่เบื้องหลังอย่างมาก เช่นสนับสนุนลูกน้องให้หยุดงาน หรือดึงโรงงานบุหรี่จากเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มาสนับสนุนเงินทุนในการหยุดงาน วิธีการถือว่าชาญฉลาดมาก
แม้เฉินกวงเหลียงจะรู้ประวัติศาสตร์เหล่านี้ แต่เขาเป็นเพียงคนตัวเล็กๆเท่านั้น ดังนั้นเขาจึงส่ายหัวแล้วออกจากที่นั่น
ระหว่างทางกลับ พยายามอย่ารอลูกค้าในสถานที่แปลกหน้า ควรเดินไปด้วยรอลูกค้าไปด้วย นี่เป็นประสบการณ์อย่างหนึ่ง เพราะบางครั้งตำรวจที่เห็นคนลากรถหน้าใหม่ อาจเข้ามาตรวจป้าย
แน่นอนว่าการตรวจป้ายเป็นเพียงข้ออ้าง จุดประสงค์จริงคือเรียกเงิน โดยทั่วไปต้องจ่ายประมาณหนึ่งเหมาจึงผ่านไปได้
เงินเดือนของตำรวจในเขตเช่ามีเพียงสิบสามถึงสิบหกเหรียญเงินต่อเดือน พวกเขาพึ่งพาการรีดไถคนชั้นล่างของสังคมจึงจะร่ำรวยได้
ดังนั้นเฉินกวงเหลียงจึงลากรถเปล่าไปพร้อมกับมองซ้ายมองขวา ฟังเสียงรอบด้าน คอยสังเกตว่ามีใครต้องการรถหรือไม่
เขารู้สึกว่าตัวเองเหมือนมีความสามารถพิเศษ เช่นสายตาและหูที่เฉียบคมขึ้น แรงก็เพิ่มขึ้นด้วย นี่ถือเป็นเรื่องดี ไม่เพียงทำให้ลากรถได้เงินมากขึ้น แต่ในยามสำคัญก็อาจช่วยให้เขาเสี่ยงสู้ได้
การทำงานผิดกฎหมายเป็นหนทางสุดท้ายเมื่อไม่มีทางเลือกจริงๆ
ระหว่างทาง บางครั้งคนขับรถยนต์จะบีบแตรอย่างบ้าคลั่ง บางครั้งตำรวจก็จะตะโกนด่าคนลากรถ สรุปแล้วนี่คืออาชีพที่ต่ำต้อย
“เจ้าหมอนั่น”
เมื่อได้ยินคำนี้ เขาไม่ได้รู้สึกโกรธ แต่กลับรีบวิ่งไปตามเสียงนั้นอย่างรวดเร็ว ราวกับสุนัขไล่กระดูก
ได้ลูกค้าอีกหนึ่งคนแล้ว!
ผู้หญิงคนหนึ่งพาเด็กอายุประมาณสิบขวบมาด้วย ทั้งสองขึ้นรถพร้อมกัน
ตั้งแต่ต้นศตวรรษที่ยี่สิบ รถลากยังสามารถให้ผู้ใหญ่นั่งสองคนได้ ต่อมารัฐบาลเห็นว่าไม่เหมาะสม เพราะผู้หญิงต้องนั่งบนตักผู้ชาย และยังเป็นการทรมานคนลากรถมากเกินไป ดังนั้นต่อมาจึงอนุญาตให้รถลากรับผู้ใหญ่ได้เพียงหนึ่งคน
ผู้หญิงอ้วนกับเด็กสิบขวบคนหนึ่ง หนักกว่าผู้ชายผู้ใหญ่หนึ่งคนเสียอีก แต่เฉินกวงเหลียงก็ไม่ได้แสดงอะไรออกมา เพียงแต่เมื่อถึงที่หมาย ผู้หญิงอ้วนกลับต่อราคากับเขา ทำให้รู้สึกแย่มาก
ก่อนจะจากไป ผู้หญิงอ้วนยังพูดอีก “ไอ้หนู ฉันเห็นว่านายก็มีแรงอยู่บ้าง จะมาลากรถส่วนตัวให้บ้านฉันไหม”
“ไม่ล่ะ”
“ไม่รู้จักบุญคุณ”
ผู้หญิงอ้วนจูงเด็กเดินเข้าไปในอพาร์ตเมนต์ด้วยสีหน้าดูถูก
เฉินกวงเหลียงลากรถออกไป ในใจก็ด่าผู้หญิงคนนั้นกลับสองสามคำ จากนั้นก็ลืมคนแบบนี้ไปอย่างรวดเร็ว
ในยุคนี้ รถยนต์ส่วนตัวเป็นของเฉพาะคนรวยระดับสูงสุด ส่วนรถแท็กซี่และรถโดยสารสาธารณะยังไม่แพร่หลาย ดังนั้นชนชั้นกลางและชนชั้นสูงในเซี่ยงไฮ้จึงใช้รถลากเป็นหลัก
และรถลากก็แบ่งเป็นรถส่วนตัวกับรถสาธารณะ รถลากที่เป็นของส่วนตัวจะถูกทาสีดำ แม้จะเป็นรูปแบบเดียวกับรถสาธารณะ แต่สามารถแยกแยะได้ง่าย
รถลากสาธารณะไม่เพียงทาสีเหลืองเท่านั้น แต่ยังดูสกปรกและเก่า แม้ว่าระหว่างทางจะไม่ค่อยเสียก็ตาม
ส่วนรถส่วนตัวที่เช่าเป็นประจำจะมีรูปลักษณ์เงางาม มีเบาะนั่งคู่สีขาวสะอาดไม่มีรอยเปื้อน มีผ้าลายตารางสะอาดสำหรับปูบนตักผู้โดยสาร และยังมีผ้าคลุมกันฝนขนาดใหญ่เพื่อปกป้องผู้โดยสารในวันที่ฝนตก
ข้อดีของการลากรถส่วนตัวคือความมั่นคง แต่เจ้าของจะรับมือยากหรือไม่ก็เป็นเรื่องที่ไม่แน่นอน
อย่าคิดว่าจะเป็นเพียงการลากเจ้านายชายไปทำงานเท่านั้น บางครั้งยังต้องลากภรรยาของเขาไปซื้อของหรือไปงานสังคม ยังต้องรับส่งลูกๆไปโรงเรียน บางครั้งอาจต้องทำงานบ้านด้วย แทบไม่ต่างอะไรกับทาส
ดังนั้น การลากรถสาธารณะจึงเป็นทางเลือกที่ดีที่สุด อย่างน้อยในตอนนี้ สภาพของวงการรถลากยังไม่เลวร้ายเหมือนอีกห้าปีต่อจากนี้