บทที่ 5: ให้โอกาสแกพิสูจน์ตัวเอง

สวี่ซานเย่ อยากจะมีเรือตรวจการณ์เป็นของตัวเองมานานแล้ว เขาจึงยอมปล่อยมือจากแขนของหานอวี่ราวกับเริ่มลังเล

หานอวี่กลัวว่าสวี่ซานเย่จะไม่เชื่อ จึงรีบเสริมขึ้นด้วยน้ำเสียงกระตือรือร้น ก่อนที่บริษัทเดินเรือจะปรับโครงสร้าง ที่นั่นมีเรือลากจูงอยู่หลายลำครับ ถ้าเสียในเขตหลิงไห่ก็จะลากไปซ่อมที่อู่ต่อเรือ แต่ถ้าเสียที่อื่น พ่อผมกับเพื่อนร่วมงานก็จะซ่อมกันเอง ทุกปิดเทอมฤดูร้อนและฤดูหนาว ผมจะลงเรือไปช่วยพ่อเป็นลูกมือมานับครั้งไม่ถ้วนแล้ว

แกก็แค่ยืนดูพ่อแกซ่อม แกซ่อมเองไม่เป็นหรอก สวี่ซานเย่แย้งทันควัน

เดิมทีผมสมัครเรียนสาขาวิศวกรรมเครื่องกลเรือ แต่เพราะไม่มีคนสมัครเรียนสาขาการจัดการทางน้ำ ผมเลยถูกย้ายไปเรียนสาขานั้นแทน ทางผู้บริหารโรงเรียนรู้ว่าการย้ายสาขาแบบนี้ไม่ยุติธรรมกับพวกเรา และคำนึงถึงการหางานทำในอนาคตของนักเรียนสาขาการจัดการทางน้ำ พวกเขาเลยจัดให้พวกเราเรียนซ่อมเครื่องยนต์เรือนอกเวลาเรียนด้วยครับ

เมื่อเห็นว่าสวี่ซานเย่ผู้ไร้เหตุผลเริ่มมีท่าทีโอนอ่อนผ่อนตาม หานอวี่จึงงัดไม้ตายออกมาใช้ พี่เขยผมเป็นหัวหน้าช่างซ่อมเครื่องจักรที่ท่าเรือปินเจียง เป็นช่างฝีมือระดับแปด ซ่อมได้ทุกอย่างตั้งแต่เครนยกของไปจนถึงเครื่องยนต์เรือเลยนะครับ

พี่เขยแกเป็นช่างฝีมือระดับแปดเชียวรึ! สวี่ซานเย่ประหลาดใจมาก

หานอวี่พูดอย่างภูมิใจ พี่เขยผมเงินเดือนตั้งสองร้อยหกสิบแปดหยวน มากกว่าหัวหน้าแผนกของเขาซะอีก

สวี่ซานเย่เริ่มคล้อยตาม เขาเชื่อว่าลูกหลานชาวเรือย่อมรู้วิธีขับเรือ และเขาก็เชื่อคำพูดของ 'เสียนอวี่' ที่บอกว่ามีใบอนุญาต

ลูกเรือทุกคนในปินเจียงต้องไปเข้ารับการฝึกอบรมที่โรงเรียนของหานอวี่ ดังนั้นจึงเป็นเรื่องปกติที่นักเรียนในระบบอย่างพวกเขาจะใช้ความได้เปรียบนี้สอบใบอนุญาตขับขี่เรือขนาดเล็กในแม่น้ำมาครอบครอง ยิ่งไปกว่านั้น เขายังมีพี่เขยเป็นช่างฝีมือระดับแปด มันก็น่าลองเสี่ยงดูสักตั้ง

สวี่ซานเย่ครุ่นคิดอยู่ครู่หนึ่ง แต่แล้วก็ส่ายหน้า เรือลากจูงลำนี้สร้างตั้งแต่ปี 1967 อายุมากกว่าแกเสียอีก มันถูกปลดระวางไปแล้ว ต่อให้ซ่อมได้ก็ไม่มีประโยชน์ เรือที่ถูกจำหน่ายเป็นซากแล้วเอามาวิ่งไม่ได้หรอก

ใครบอกว่ามันเป็นซากครับ? เรือไม่มีกำหนดอายุการใช้งานหรือไง? หานอวี่สวนกลับ

เรือลากจูงไม่ใช่เรือโดยสารนะครับ ตราบใดที่ผ่านการตรวจสอบสภาพ ก็ใช้งานได้สามสิบสี่สิบปีสบาย ๆ ไม่มีปัญหา หานอวี่ยกมือซ้ายชี้ไปที่ข้อมือขวาที่ถูกใส่กุญแจมือ แล้วพูดอย่างมั่นใจ ถ้าพูดถึงเรื่องในแม่น้ำ โดยเฉพาะเรื่องเรือ ผมรู้ดีกว่าคุณอีก

จะเป็นผู้บังคับใช้กฎหมายทางน้ำได้อย่างไรถ้าไม่มีเรือตรวจการณ์? จะเป็นผู้อำนวยการสถานีตำรวจเหยียนเจียงประสาอะไรถ้าไม่มีเรือสักลำ?

ถ้ามีเรือจริง ๆ เขาก็จะทำอะไรได้อีกตั้งหลายอย่าง และอาจสร้างผลงานให้พวกผู้ใหญ่ข้างบนได้เห็น...

สวี่ซานเย่มองดูท่าทางของหานอวี่แล้วไม่เหมือนคนโกหก เขาจึงหยิบกุญแจออกมาไขกุญแจมือให้ พร้อมฉีกยิ้มกว้าง เออ ได้! ฉันจะให้โอกาสแกพิสูจน์ตัวเอง

หานอวี่บ่นอุบอิบพลางลูบข้อมือ ผมมาทำงานนะ ไม่ได้มาพิสูจน์ตัวเอง เออน่า ก็ทำงานนั่นแหละ ซ่อมเรือกับขับเรือก็คืองานของแก ถ้าซ่อมเสร็จเมื่อไหร่ ฉันจะตั้งแกเป็นกัปตันเรือ

ผมไม่มีเครื่องมือ ริมแม่น้ำไป๋หลงมีอู่ต่อเรือตั้งหลายแห่ง ถ้าแกไม่มีเครื่องมือ เดี๋ยวฉันไปช่วยยืมให้ ผมอาจจะต้องเอาเรือขึ้นคานด้วยนะครับ เรื่องพวกนี้ไม่ใช่ปัญหา ขอแค่แกซ่อมได้ ฉันจะให้ความร่วมมือเต็มที่ ถ้าอะไหล่เสีย ก็ต้องซื้ออะไหล่มาเปลี่ยนนะครับ แกถอดออกมาดูก่อนว่าอะไรเสียบ้าง ต้องใช้อะไหล่ตัวไหน พอรู้แล้วเดี๋ยวฉันหาทางจัดการเอง

ในสำนักงานความมั่นคงสาธารณะอำเภอหลิงไห่ ใครจะหลอกใครก็ได้ แต่จะมาหลอกสวี่ซานเย่ไม่ได้ ไม่อย่างนั้นผลที่ตามมาจะร้ายแรงมาก หลี่เว่ยกั๋วกังวลว่าเด็กหนุ่มจะคุยโวเกินจริง จึงเตือนสติว่า เสี่ยวหาน ผอ.สวี่ไม่ได้ล้อเล่นนะ เธอต้องคิดให้ดี ๆ ว่าเรือลำนี้ซ่อมได้จริงหรือเปล่า

เครื่องรุ่น 6135 เป็นเครื่องรุ่นเก่าที่ทนทานมากและซ่อมไม่ยาก เพียงแต่มันเสียงดัง แรงม้าน้อย และกินน้ำมันมากไปหน่อยเท่านั้น หานอวี่มีความมั่นใจเต็มเปี่ยม เขาเงยหน้าขึ้นยิ้ม ขอแค่มีเครื่องมือ มีสถานที่ และมีอะไหล่ รับรองว่าซ่อมได้แน่นอนครับ

สวี่ซานเย่ดูเหมือนจะจินตนาการภาพตัวเองยืนสง่าผ่าเผยอยู่ที่หัวเรือ ล่องตรวจการณ์ไปตามแม่น้ำแยงซีเรียบร้อยแล้ว เขาตบไหล่หานอวี่แล้วยิ้มร่า ใจถึงดีนี่หว่า งั้นไปดูเรือกันก่อน แล้วเดี๋ยวฉันจะพาแกไปดูอู่ต่อเรือแถว ๆ นี้ ว่าจะลากไปซ่อมที่ไหนเหมาะที่สุด

พูดคำไหนคำนั้น มุ่งมั่นและใจร้อนอยากเห็นผลสำเร็จ นี่แหละตัวตนของเขาเลย

หลี่เว่ยกั๋วแอบด่าในใจ แล้วดึงแขนเขาไว้ ผอ.สวี่ เสี่ยวหานไม่ได้เตรียมข้าวของมาเลย ให้เขากลับไปเก็บที่นอนหมอนมุ้งกับเสื้อผ้าก่อนไหม พี่สาวเขาพักอยู่ที่หอพักการท่าเรือปินเจียง ห่างจากที่นี่ตั้งห้าสิบหกสิบกิโล ถ้าออกไปตอนนี้ยังพอกลับถึงบ้านก่อนมืด

ห้าสิบหกสิบกิโล ปั่นจักรยานต้องใช้เวลาตั้งสามสี่ชั่วโมง ใครจะไปวางใจได้ เดี๋ยวฉันขับรถไปส่งเอง

สวี่ซานเย่ที่ตอนแรกไม่อยากได้ 'เสียนอวี่' ตัวน้อยคนนี้ ตอนนี้กลับกลัวว่าเจ้าเด็กที่ทั้งซ่อมเรือและขับเรือเป็นจะหนีหายไป เขาเก็บกุญแจมือแล้วควักกุญแจรถมอเตอร์ไซค์ออกมาแทน

หานอวี่ไม่คิดว่าจู่ ๆ เขาจะใจดีขึ้นมา จึงรีบบอกปัด ขอบคุณครับ ผอ.สวี่ ไม่ต้องไปส่งหรอกครับ จักรยานเป็นของพี่สาว ผมต้องเอาไปคืนเขา

สวี่ซานเย่ยกข้อมือดูนาฬิกาแล้วตัดสินใจทันที จะเอาไปคืนใช่ไหม? จากท่าเรือไป๋หลงมีรถบัสเข้าเมืองปินเจียงวันละหลายเที่ยว ตอนนี้ยังไม่เย็น เดี๋ยวฉันไปส่งขึ้นรถ แกก็นั่งรถบัสไป ส่วนจักรยานก็ผูกไว้บนหลังคารถขนไปด้วยกันเลย

หลี่เว่ยกั๋วเองก็ไม่สบายใจที่จะให้หานอวี่ปั่นจักรยานกลับไปไกลขนาดนั้น จึงยิ้มสนับสนุน นั่งรถบัสไปก็ดีเหมือนกัน

ไป เสียนอวี่ ฉันจะพาแกไปดูเรือ สวี่ซานเย่โบกมือ แล้วเดินนำหานอวี่ไปยังท่าเทียบเรือด้านหลังอาคารสำนักงาน

ตอนแรกหานอวี่นึกว่าสถานีตำรวจเหยียนเจียงดูแลแค่งานภายใน แต่พอเดินมาถึงริมแม่น้ำถึงได้เห็นป้าย 'สำนักงานความมั่นคงสาธารณะอำเภอหลิงไห่ สถานีตำรวจเหยียนเจียง' แขวนอยู่ที่ด้านหลังตึก

และบนกำแพงด้านหลังยังมีตัวอักษรขนาดใหญ่สิบหกตัวเขียนว่า 'จุดตรวจความมั่นคงทางน้ำท่าเรือไป๋หลง สำนักงานความมั่นคงสาธารณะอำเภอหลิงไห่'

แต่พอลองคิดดูก็สมเหตุสมผล เพราะสถานีตำรวจเหยียนเจียงรับผิดชอบความมั่นคงทางน้ำ และเรือทุกลำที่จะเข้าสู่หลิงไห่จากแม่น้ำแยงซีก็ต้องผ่านแม่น้ำสายนี้ที่มีความกว้างแปดสิบเมตร การแขวนป้ายไว้ริมแม่น้ำก็เพื่อให้เรือที่ผ่านไปมามองเห็นได้ชัดเจน

เรือลากจูงที่จอดเทียบท่าอยู่ริมแม่น้ำมีความยาว 24 เมตร กว้าง 5.2 เมตร ลึก 2.2 เมตร และกินน้ำลึกประมาณ 1.5 เมตร หัวเรือลาดเอียง ท้ายเรือเป็นแบบ 'หางเป็ด' มีดาดฟ้าสองชั้น และมีห้องบังคับการเรือขนาดเล็กอยู่บนดาดฟ้าชั้นสอง รูปทรงของเรือดูสวยงามและปราดเปรียว

และเพราะมันสวยงามสะดุดตานี่แหละ หานอวี่ถึงจำมันได้แม่นยำ

แม้จะถูกทาสีใหม่จนดูเหมือนใหม่ แต่เขาก็ยังจำได้ว่านี่คืออดีตเรือ 'หลิงไห่ถัว 012'

หลังจากตากแดดมาค่อนวัน เรือลากจูงทั้งลำก็ร้อนระอุเหมือนกระทะร้อน พื้นดาดฟ้ามีอุณหภูมิไม่ต่ำกว่าหกสิบองศาเซลเซียส เดินบนนั้นแล้วรู้สึกเหมือนรองเท้าจะละลาย ส่วนกราบเรือและผนังเรือยิ่งร้อนกว่า แทบจะแตะไม่ได้เลย

สวี่ซานเย่เดินนำไปหลบในที่ร่ม แล้วชี้ไปที่ห้องโดยสารใต้ห้องบังคับการพลางถามว่า เสียนอวี่ ข้างในนี้เอาไว้ทำอะไร?

หานอวี่รู้ว่าอีกฝ่ายกำลังลองภูมิ จึงตอบโดยไม่ต้องคิด นี่เป็นห้องประชุมเล็กและห้องอาหารครับ สมัยก่อนตอนล่องในแม่น้ำสายใน มันต้องลากเรือบาร์จเป็นสิบ ๆ ลำ เวลามีเรื่องอะไรในกองเรือ ลูกเรือก็จะมาประชุมกันที่นี่

แล้วข้างล่างล่ะ?

ข้างล่างเป็นห้องเก็บของ ส่วนตรงนี้เป็นห้องเก็บโซ่สมอ โซ่อยู่ข้างใน แต่ตัวสมอแขวนอยู่ข้างนอก เป็นสมอฮอลล์ข้างละตัว น่าจะหนักตัวละร้อยกิโลกรัมครับ

หานอวี่ทำหน้าที่เหมือนไกด์ เดินไปแนะนำไป ในห้องประชุมมีครัวเล็กกับห้องน้ำเล็ก ๆ ถัดลงไปข้างล่างเป็นห้องพักลูกเรือ ห้องเครื่องอยู่ตรงกลางลำเรือ ขนาบข้างด้วยถังน้ำมัน หลังห้องเครื่องยังมีห้องพักลูกเรืออีกห้อง ถัดไปด้านหลังสุดเป็นห้องเพลาใบจักร แล้วก็ถังอับเฉาเรือครับ

สวี่ซานเย่คาดไม่ถึงว่าเด็กหนุ่มจะรู้ลึกรู้จริงเกี่ยวกับเรือลำนี้ขนาดนี้ จึงถามด้วยความสงสัย แกเคยขึ้นเรือลำนี้เหรอ?

หานอวี่ยิ้ม เรือลากจูงของบริษัทเดินเรือลำอื่นเป็นแบบดาดฟ้าชั้นเดียว มีแค่ลำนี้ลำเดียวที่มีสองชั้น แถมห้องบังคับการยังอยู่ข้างบน ดูเหมือนเรือรบเล็ก ๆ พวกเราลูกหลานคนในบริษัทแทบทุกคนเคยขึ้นมาวิ่งเล่นบนนี้กันทั้งนั้นแหละครับ

ฉันอยากได้มันก็เพราะมันเหมือนเรือรบนี่แหละ ไม่อย่างนั้นฉันคงไม่ลำบากไปลากมันมา แล้วก็ไม่จ้างคนมาทาสีหรอก

ข้างในไม่ได้เคาะสนิม ไม่ได้ทาสีกันสนิม มันก็กันสนิมไม่ได้ ทาสีทับไปก็เปล่าประโยชน์ครับ หานอวี่แกะแผ่นสีที่ทาเคลือบไว้ออก แล้วชี้แผ่นเหล็กที่เป็นสนิมเขรอะให้อีกฝ่ายดู

สวี่ซานเย่อึ้งจนพูดไม่ออก

เหงื่อเม็ดโป้งผุดขึ้นบนหน้าผากของหานอวี่ เขาเปิดประตูห้องเครื่องแล้วชะโงกหน้าเข้าไปดู น้ำปนน้ำมันท่วมสูงอย่างน้อยสองฟุต เครื่องยนต์หลักรุ่น 6135 ขนาด 120 แรงม้าทั้งสองเครื่องจมอยู่ในนั้น

เครื่องยนต์หลักสองตัวยังอยู่ ดูเหมือนอะไหล่ข้างในก็น่าจะยังไม่ถูกถอดไป ไม่อย่างนั้นต่อให้เป็นผม หรือแม้แต่พี่เขยผมก็คงซ่อมไม่ได้ ลองดูข้างหลังอีกหน่อย

เครื่องกว้านสมอท้ายเรือยังอยู่ เป็นกว้านไฮดรอลิกเหมือนกับกว้านสมอหัวเรือ ทั้งคู่ผลิตโดยโรงงานอุปกรณ์ต่อเรือเจียงหนานซีซาน ห้องบังคับการบนดาดฟ้าชั้นสองเละเทะไม่มีชิ้นดี มองไปทางไหนก็เห็นแต่สนิม สายไฟเก่าและเสื่อมสภาพอย่างหนัก ดูท่าคงต้องขอให้พี่เขยมาช่วยเดินสายไฟใหม่ทั้งลำ

เมื่อลงจากเรือมานั่งยอง ๆ ริมน้ำมองดูส่วนท้ายเรือ ก็พอมองเห็นซากอวนจับปลาพันติดอยู่กับใบจักร และหางเสือที่ผ่านการเชื่อมซ่อมมานับครั้งไม่ถ้วนจนผิดรูปไปหมดแล้ว

แต่สำหรับเรือลากจูงเก่าที่สร้างในยุค 60 สภาพนี้ถือว่ายังพอรับได้ อย่างน้อยก็ยังซ่อมไหว

สวี่ซานเย่วักน้ำในแม่น้ำล้างหน้าแล้วถามขึ้นว่า เสียนอวี่ กะดูคร่าว ๆ ต้องใช้เวลาซ่อมกี่วัน?

หานอวี่คำนวณในใจครู่หนึ่ง ก่อนจะหันมาตอบ นี่ไม่ใช่แค่การยกเครื่องยนต์ใหม่นะครับ แต่เป็นการยกเครื่องเรือทั้งลำ ถ้าให้ผมทำคนเดียว ไม่มีลูกมือ อย่างน้อยต้องใช้เวลาครึ่งปี

นานขนาดนั้นเชียว?