บทที่ 40 ม้ามแตก

บทที่ 40 ม้ามแตก

“ไปตามหมอจูมาหน่อย”

หลังจากบอกกับหัวหน้าพยาบาลเวร อู่เสี่ยวฟู่ก็เดินไปที่รถเข็นพยาบาล หยิบเข็มฉีดยาและสำลีฆ่าเชื้อขึ้นมา แล้วหันไปมองภรรยาของชายคนนั้นซึ่งกำลังตื่นตระหนกจนทำอะไรไม่ถูก

“ผมสงสัยว่าสามีของคุณอาจจะมีเลือดออกในช่องท้อง ตอนนี้ต้องทำการตรวจดูหน่อยครับ”

เขาพูดพร้อมกับชูเข็มฉีดยาในมือให้ดู ภรรยาของชายคนนั้นรีบพยักหน้า

ชวีอิ่งมาถึงพอดี อู่เสี่ยวฟู่จึงสั่งเธอทันทีว่า “จัดการเรื่องใบยินยอมด้วย”

ตามขั้นตอนแล้ว หัตถการที่มีการรุกล้ำร่างกายจำเป็นต้องอธิบายให้คนไข้และญาติเข้าใจและลงนามในใบยินยอมเสมอ หากสถานการณ์เอื้ออำนวย

เมื่อมาถึงตรงหน้าชายคนนั้น อู่เสี่ยวฟู่ก็เริ่มทำการเจาะช่องท้องทันที

ในทางคลินิก การเจาะช่องท้องเป็นวิธีที่ใช้บ่อยที่สุดในการวินิจฉัยภาวะเลือดออกจากอวัยวะในช่องท้อง โดยทั่วไป ตำแหน่งที่เจาะสามารถเลือกได้ทุกตำแหน่งในช่องท้อง แต่เนื่องจากในช่องท้องมีอวัยวะต่างๆ อยู่มากมาย จึงควรเลือกตำแหน่งที่ดีที่สุด โดยหลีกเลี่ยงบริเวณที่มีรอยแผลผ่าตัดเดิมหรือตำแหน่งของอวัยวะ โดยเฉพาะอย่างยิ่งตับหรือม้ามที่โต และกระเพาะปัสสาวะที่เต็ม เพื่อป้องกันไม่ให้อวัยวะในช่องท้องเสียหายจากการเจาะ

โดยปกติแล้ว ตามตำราเรียน ตำแหน่งที่เจาะมักจะเลือกที่จุดตัดหนึ่งในสามด้านนอกของแนวเชื่อมต่อระหว่างสะดือกับปุ่มกระดูกเชิงกรานส่วนหน้าและบนทั้งสองข้าง หรือจุดตัดของเส้นแนวนอนระดับสะดือกับเส้นแนวตั้งของขอบรักแร้ด้านหน้าทั้งสองข้าง

ตำแหน่งที่เจาะทั้งสองแห่งนี้เป็นบริเวณที่ของเหลวในช่องท้องมักจะมารวมตัวกัน หากมีเลือดออกจากอวัยวะในช่องท้องที่แตก ก็จะสามารถดูดเลือดที่ไม่แข็งตัวออกมาจากตำแหน่งที่เจาะทั้งสองแห่งนี้ได้

ตามปกติแล้ว หลังจากที่เลือดออกจากร่างกาย เกล็ดเลือดและปัจจัยการแข็งตัวของเลือดจะทำให้เกิดลิ่มเลือด แต่เมื่อเกิดภาวะม้ามแตก ม้ามจะเสียเลือดจำนวนมากในระยะเวลาอันสั้น เลือดจะไหลเข้าสู่ช่องท้อง ซึ่งเลือดส่วนหนึ่งจะเกิดเป็นลิ่มเลือด ในขณะที่เลือดอีกส่วนหนึ่งจะกลายเป็นเลือดที่ไม่แข็งตัวและไหลเวียนอยู่ได้ภายใต้การทำงานของสารต้านการแข็งตัวของเลือดที่เยื่อบุช่องท้องผลิตขึ้น

แน่นอนว่า ก็มีความเป็นไปได้ที่เข็มเจาะจะถูกไขมันในช่องท้องและลำไส้ขวางกั้น ทำให้ไม่สามารถดูดเลือดหรือของเหลวที่คั่งอยู่ออกมาได้ ดังนั้น ถึงแม้การเจาะช่องท้องจะดูดของเหลวออกมาไม่ได้ ก็ไม่ได้หมายความว่าไม่มีความเสียหายต่ออวัยวะภายในช่องท้อง ยังคงต้องประเมินอาการของคนไข้โดยรวมร่วมกับผลอัลตราซาวนด์ช่องท้องและซีทีสแกน

หัตถการที่อู่เสี่ยวฟู่กำลังทำอยู่ มักปรากฏให้เห็นบ่อยครั้งในละครการแพทย์

เพียงแต่ในละครการแพทย์ โดยทั่วไปมักจะเจาะครั้งเดียวก็ได้เลือด ซึ่งอู่เสี่ยวฟู่ก็ทำได้เช่นกัน แพทย์ผู้มีประสบการณ์โชกโชนแทบทุกคนล้วนสามารถหาตำแหน่งที่ถูกต้องและวินิจฉัยอาการของคนไข้ได้อย่างแม่นยำ

เมื่อเห็นเลือดที่ไม่แข็งตัวในเข็มฉีดยา สีหน้าของอู่เสี่ยวฟู่ก็ยิ่งเคร่งขรึมลง สาเหตุที่เป็นไปได้มากที่สุดก็คือม้ามแตก

ภาวะม้ามแตกเป็นอาการบาดเจ็บจากอุบัติเหตุทางรถยนต์ที่พบบ่อยที่สุด โดยเฉพาะภาวะม้ามแตกชนิดเกิดช้าซึ่งอาการมักไม่แสดงออกในทันที ทำให้ตรวจพบได้ยาก

ดูจากอาการของคนไข้แล้ว เกรงว่าปริมาณเลือดที่ออกจะไม่น้อยเลยทีเดียว ไม่สามารถตัดความเป็นไปได้ว่าจะเป็นภาวะม้ามแตกรุนแรง

โชคดีที่เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นในโรงพยาบาล หากเกิดขึ้นที่บ้านคงจะอันตรายกว่านี้มาก หลังจากเกิดอุบัติเหตุ คนไข้รายนี้ได้ติดตามรถพยาบาลมาส่งภรรยาที่โรงพยาบาลด้วยท่าทีที่ดูเหมือนปกติดี ในสภาพแวดล้อมที่เร่งรีบของแผนกฉุกเฉิน ทำให้ผู้คนมองข้ามเขาไปโดยไม่รู้ตัว และไม่ได้ให้ความสนใจเขามากนัก ซึ่งความจริงแล้ว ผู้ประสบอุบัติเหตุทางรถยนต์ทุกคนล้วนต้องได้รับการตรวจอย่างละเอียด จะมองข้ามใครไปไม่ได้เลย

จูหยุนก็มาถึงทันที เมื่อเห็นสถานการณ์เช่นนี้ ก็รีบสั่งการ

“ตรวจอัลตราซาวนด์ช่องท้องกับซีทีสแกนด่วน เตรียมผ่าตัดฉุกเฉิน ผมจะโทรหาหัวหน้าต้วน”

อู่เสี่ยวฟู่ให้ชวีอิ่งไปเตรียมการก่อนผ่าตัด แล้วรีบพาคนไข้ไปทำอัลตราซาวนด์ช่องท้องทันที เมื่อเห็นผลอัลตราซาวนด์ อู่เสี่ยวฟู่ก็ยิ่งร้อนใจ ภาวะม้ามแตกในระดับนี้ เกรงว่าคงจะต้องตัดม้ามออกทั้งหมด สภาพม้ามแหลกละเอียดเกินไป เกรงว่าตอนนี้ปริมาณเลือดในช่องท้องน่าจะเกินหนึ่งพันมิลลิลิตรแล้ว ไม่น่าแปลกใจเลยที่เขาจะหมดสติล้มลงไป

ภาพจากซีทีสแกนยิ่งแสดงให้เห็นชัดเจนยิ่งขึ้น สำหรับภาวะม้ามแตก นอกจากกรณีที่เยื่อหุ้มยังค่อนข้างสมบูรณ์และสามารถทำการรักษาแบบประคับประคองได้แล้ว กรณีอื่นๆ ส่วนใหญ่แล้วจำเป็นต้องรักษาด้วยการผ่าตัด โดยเฉพาะในสถานการณ์เช่นนี้ ยิ่งไม่ต้องหวังพึ่งโชคช่วยอะไรอีก

อู่เสี่ยวฟู่โทรศัพท์รายงานอาการของคนไข้ให้จูหยุนทราบไปพลาง พร้อมกับรีบนำตัวคนไข้เข้าห้องผ่าตัดโดยตรงผ่านช่องทางด่วน

วันนี้ต้วนหาวเป็นเวรสำรอง สำหรับการผ่าตัดม้ามแตก ต้วนหาวคือผู้เชี่ยวชาญ

ต้วนหาวอยู่ในโรงพยาบาลอยู่แล้ว และตอนนี้ก็ได้เข้าไปรอในห้องผ่าตัดแล้ว การทำงานในห้องผ่าตัดเป็นไปอย่างรวดเร็ว เมื่อคนไข้มาถึง การเตรียมการต่างๆ ก็เริ่มขึ้นทันที

ต้วนหาวได้ดูผลอัลตราซาวนด์และซีทีสแกนของคนไข้บนคอมพิวเตอร์แล้ว

“เสี่ยวฟู่ นายมาเป็นผู้ช่วยให้ผม”

อู่เสี่ยวฟู่ได้ยินดังนั้นก็รีบพยักหน้า ในความฝัน อู่เสี่ยวฟู่ก็เคยทำการผ่าตัดม้ามแตกมาไม่น้อย เมื่อเทียบกับการผ่าตัดถุงน้ำดีหรือไส้ติ่งแล้ว การตัดม้ามถือเป็นการผ่าตัดใหญ่อย่างไม่ต้องสงสัย

ล้างมือฆ่าเชื้อ ตอนนี้คนไข้อยู่ในภาวะช็อกแล้ว เวลาคือชีวิต

อู่เสี่ยวฟู่ทำการฆ่าเชื้อและปูผ้าด้วยความคล่องแคล่วและรวดเร็ว ต้วนหาวเหลือบมองแวบหนึ่งก่อนจะเริ่มการผ่าตัดอย่างเป็นทางการ

ขั้นตอนแรกคือการผ่าตัดเปิดช่องท้องเพื่อสำรวจ

อันตรายที่แท้จริงของภาวะม้ามแตกอยู่ที่การเสียเลือด เหมือนกับคนไข้รายนี้ที่ม้ามได้รับความเสียหายอย่างรุนแรง ปริมาณเลือดที่ออกก็รวดเร็วและมาก หากห้ามเลือดช้า ก็อาจจะอันตรายถึงชีวิตได้อย่างรวดเร็ว

และตำแหน่งหลักที่เลือดออกก็คือขั้วม้าม

แน่นอนว่าวัตถุประสงค์สำคัญที่สุดของการผ่าตัดเปิดช่องท้องเพื่อสำรวจก็คือการยืนยันว่ามีอวัยวะส่วนอื่นได้รับความเสียหายด้วยหรือไม่ โดยเฉพาะตับ เมื่อม้ามได้รับความเสียหายรุนแรงจนแหลกละเอียดจากอุบัติเหตุทางรถยนต์เช่นนี้ โอกาสที่ตับจะได้รับความเสียหายด้วยก็มีสูงมาก โชคดีที่ตับของคนไข้รายนี้ไม่มีปัญหา

ในตอนนี้ม้ามของคนไข้ยังคงมีเลือดออกอย่างต่อเนื่อง แพทย์ที่มีประสบการณ์จะสามารถหาขั้วม้ามได้อย่างรวดเร็ว

ต้วนหาวก็อยู่ในกลุ่มนั้น แทบจะในทันทีที่ลงมือ ต้วนหาวก็หาตำแหน่งขั้วม้ามพบและทำการผูกอย่างรวดเร็ว อู่เสี่ยวฟู่เห็นแล้วก็รู้สึกนับถือจากใจจริง เพียงแค่ความนิ่ง ความแม่นยำ และความเด็ดขาดนี้ ก็เป็นสิ่งที่เขาเทียบไม่ติดแล้ว

ขั้วม้ามคือหลอดเลือดแดงและหลอดเลือดดำของม้าม ความเร็วในการเสียเลือดจะเร็วมาก ในกรณีที่รุนแรงอาจทำให้เกิดภาวะช็อกจากการเสียเลือดได้ภายในไม่กี่นาที คนไข้รายนี้ก็มีเลือดออกจากขั้วม้าม จึงทำให้เขาหมดสติล้มลงไปอย่างกะทันหัน

ตอนนี้การผูกขั้วม้ามประสบความสำเร็จ จึงควบคุมการเสียเลือดอย่างต่อเนื่องในช่องท้องได้อย่างรวดเร็ว

แต่ตอนนี้ก็ยังไม่ถึงเวลาที่จะวางใจได้ เพราะนี่เป็นเพียงขั้นตอนแรกเท่านั้น ม้ามยังไม่ได้ถูกตัดออกไป ด้วยความช่วยเหลือของอู่เสี่ยวฟู่ ต้วนหาวก็เริ่มทำการเลาะเอ็นยึดรอบๆ ม้าม

“เอ็นยึดรอบๆ ม้ามมีอะไรบ้าง?”

คำถามดังขึ้นอย่างกะทันหัน อู่เสี่ยวฟู่มองไปที่ต้วนหาว การเคลื่อนไหวในมือของอีกฝ่ายไม่เพียงแต่ไม่ช้าลง แต่กลับเร็วขึ้นเรื่อยๆ เขาเข้าใจทันทีว่าการที่ต้วนหาวมีสมาธิจะมาทดสอบความรู้เขาในเวลานี้ได้ แสดงว่าท่านมั่นใจแล้วว่าจะดึงคนไข้กลับมาจากขอบเหวแห่งความตายได้อย่างแน่นอน มิฉะนั้นคงไม่มีกะจิตกะใจจะมาถามคำถามในเวลานี้

“เอ็นยึดม้ามกับกะบังลม เอ็นยึดม้ามกับไต เอ็นยึดม้ามกับลำไส้ใหญ่ และเอ็นยึดม้ามกับกระเพาะอาหารครับ”

ต้วนหาวพยักหน้า ในใจยิ่งชื่นชม อู่เสี่ยวฟู่มีพื้นฐานความรู้ที่ดีและแน่นมาก เขามองออกได้จากขั้นตอนการดึงขอเกี่ยว เพราะอู่เสี่ยวฟู่ดึงขอเกี่ยวได้อย่างรู้จังหวะ แทบไม่ต้องรอให้เขาส่งสัญญาณเลย ทุกครั้งที่เขาขยับมีดผ่าตัด อู่เสี่ยวฟู่ก็สามารถคาดการณ์ขั้นตอนต่อไปได้ล่วงหน้า ถึงขนาดที่ต้วนหาวเริ่มสงสัยว่าอู่เสี่ยวฟู่จะสามารถทำการผ่าตัดแบบนี้ได้ด้วยตัวเองหรือไม่

แน่นอนว่านั่นเป็นไปไม่ได้ ต้วนหาวจึงได้แต่สรุปว่าอู่เสี่ยวฟู่มีพื้นฐานความรู้ที่แน่นมากและมีพรสวรรค์สูงส่ง

“เลาะม้ามออกมาได้แล้ว”