บทที่ 73 : การสัมภาษณ์ (B)

หลังจากเดินดูรอบๆ แล้วไม่พบอะไรน่าสนใจ เจียงหนานก็หันไปพูดกับอู๋ฮ่าวว่า "ครั้งนี้ฉันมาเพื่อสำรวจความลับแทนผู้ชมนะ คุณคงไม่ปล่อยให้ฉันกลับไปมือเปล่าใช่ไหม เทคโนโลยีใหม่ในวิดีโอที่คุณปล่อยออกมาก่อนหน้านี้ล่ะ ไม่คิดจะให้พวกเราดูหน่อยเหรอ?"

อู๋ฮ่าวยิ้มพลางส่ายหน้าแล้วตอบว่า "แน่นอนครับ เราเตรียมทุกอย่างไว้พร้อมแล้ว เชิญทางนี้ครับ"

พูดจบอู๋ฮ่าวก็พาเจียงหนานและทีมงานไปยังศูนย์ทดสอบกลางห้องแล็บ จากนั้นหยิบไมโครโฟนขนาดเล็กส่งให้เธอแล้วกล่าวว่า "นี่คือผู้ช่วยเสียงอัจฉริยะรุ่นล่าสุดที่เราพัฒนาขึ้น คุณลองทักทายมันดูสิครับ"

เจียงหนานพยักหน้ารับไมโครโฟนมา แต่ถือไว้ในมืออยู่นานโดยไม่ได้พูดอะไร สุดท้ายก็หันไปถามอู๋ฮ่าวว่า "ฉันควรพูดว่าอะไรดีคะ"

"ตามสบายเลยครับ อะไรก็ได้ ถือว่าเป็นการช่วยเราทดสอบระบบไปในตัว" อู๋ฮ่าวยิ้มแล้วกล่าว

เจียงหนานได้ยินดังนั้นก็ยิ้มออกมา คิดอยู่ครู่หนึ่งแล้วพูดใส่ไมโครโฟนว่า "สวัสดี ฉันชื่อเจียงหนาน ยินดีที่ได้รู้จักนะ"

สิ้นเสียงของเจียงหนาน ก็มีเสียงผู้หญิงที่ไพเราะและดูอ่อนเยาว์ดังออกมาจากลำโพงที่ตั้งอยู่ไม่ไกลว่า "สวัสดีค่ะ คุณเจียงหนาน ยินดีต้อนรับมาเยี่ยมบ้านค่ะ"

"หืม?" เจียงหนานได้ยินแล้วรู้สึกประหลาดใจเล็กน้อย จึงหันไปถามอู๋ฮ่าวว่า "มันสามารถระบุเพศของผู้ใช้ได้ด้วยเหรอคะ?"

อู๋ฮ่าวพยักหน้าตอบว่า "ใช่ครับ เสียงพูด โทนเสียง น้ำเสียง และความถี่เสียงของแต่ละคนไม่เหมือนกัน ระหว่างผู้ชายและผู้หญิงก็เช่นกัน ระบบชุดนี้สามารถรวบรวมข้อมูลเสียงของผู้ใช้มาวิเคราะห์เพื่อตัดสินเพศได้ ความแม่นยำของเราอยู่ที่ร้อยละเก้าสิบเก้า ส่วนอีกร้อยละหนึ่งเป็นคนที่มีเสียงค่อนข้างพิเศษ จึงแยกแยะได้ยากครับ"

"ช่วยแนะนำตัวสั้นๆ หน่อยได้ไหม" เจียงหนานยิ้มแล้วถามผ่านไมโครโฟน

ไม่นานนัก เสียงจากลำโพงก็ดังขึ้น "สวัสดีค่ะ ฉันคือ 14 (หนึ่งสี่) ผู้ช่วยส่วนตัวของคุณอู๋ฮ่าว ยินดีที่ได้รู้จักคุณค่ะ"

"14 คือรหัสประจำตัวของเธอเหรอ?" เจียงหนานถามต่อ

เสียงตอบกลับมาว่า "ไม่ค่ะ 14 คือชื่อของฉัน คุณเจียงหนานคะ มีอะไรให้ฉันรับใช้ไหมคะ"

"เอ่อ เธอทำอะไรได้บ้างล่ะ?" เจียงหนานถามด้วยความสนใจ

เสียงดังขึ้นว่า "งานของฉันคือการให้บริการข้อมูลในชีวิตประจำวันแก่เจ้านายของฉัน คุณอู๋ฮ่าว และให้บริการผู้มาเยือนตามความสามารถค่ะ ฉันสามารถปรับอุณหภูมิเครื่องปรับอากาศ ความสว่างของไฟ เตรียมน้ำอาบ เปิดช่องทีวี สั่งอาหารเดลิเวอรี่ อ่านข่าว พยากรณ์อากาศ และอื่นๆ ค่ะ คุณต้องการอะไรไหมคะ?"

"ไม่ล่ะ ขอบใจมาก ฉันขอถามอะไรหน่อยได้ไหม?" เจียงหนานชำเลืองมองอู๋ฮ่าวที่ยืนอยู่ข้างๆ แล้วยกมุมปากขึ้นเล็กน้อย

"ได้แน่นอนค่ะ ยินดีรับใช้เสมอ"

เจียงหนานหุบยิ้มแล้วถามด้วยสีหน้าจริงจังว่า "เธอจะทำร้ายมนุษย์ไหม?"

"ขออภัยค่ะ ฉันไม่เข้าใจความหมายของคุณ"

"ฉันพูดว่า เธอจะทำอันตรายต่อมนุษย์ไหม?" เจียงหนานพูดซ้ำช้าๆ

"ขออภัยค่ะ ฉันไม่สามารถทำความเข้าใจความหมายของคุณได้"

เจียงหนานได้ยินแล้วก็รู้สึกสงสัย จึงหันไปมองอู๋ฮ่าวแล้วถามว่า "นี่มันกำลังเลี่ยงคำถามหรือปฏิเสธที่จะตอบคะ"

อู๋ฮ่าวยิ้มและส่ายหน้า "ไม่ใช่ทั้งการหลบเลี่ยงและไม่ใช่การปฏิเสธที่จะตอบครับ แต่เป็นเพราะเราไม่ได้ตั้งคำตอบสำหรับเรื่องนี้ไว้ หรือแม้กระทั่งไม่ได้บันทึกคำถามประเภทนี้ลงไปในระบบด้วยซ้ำ"

"หืม พวกคุณไม่ได้ตั้งค่ากฎสามข้อของหุ่นยนต์ (หมายเหตุ 1) ให้กับมันเหรอคะ?" เจียงหนานถามด้วยความตกใจ

อู๋ฮ่าวส่ายหน้าพลางกล่าวว่า "เราเดินไปคุยไปดีกว่าครับ"

"ตกลงค่ะ"

เจียงหนานพยักหน้าแล้วเดินออกไปข้างนอกพร้อมกับอู๋ฮ่าว พลางถามอย่างร้อนรนว่า "ฉันจะเข้าใจว่าพวกคุณกำลังหลีกเลี่ยงปัญหานี้ได้ไหมคะ?"

อู๋ฮ่าวยิ้มและส่ายหน้า "ไม่ใช่การหลีกเลี่ยงครับ แต่เทคโนโลยีปัจจุบันของเรายังไปไม่ถึงระดับนั้น ดังนั้นจึงยังไม่จำเป็นต้องใส่ใจเรื่องนี้ในตอนนี้"

"แต่ฉันรู้สึกว่าเทคโนโลยีของพวกคุณล้ำหน้ามากแล้วนะ ถ้าไม่ได้เห็นกับตา ฉันคงดูไม่ออกเลยว่ามันคือผู้ช่วยเสียงอัจฉริยะ ไม่ว่าจะเป็นตรรกะทางความคิดที่รวดเร็วรอบคอบ หรือภาษาที่เป็นธรรมชาติมาก" เจียงหนานกล่าว

อู๋ฮ่าวยิ้มอธิบายว่า "จริงๆ แล้วมันก็แค่ผู้ช่วยเสียง AI ตัวหนึ่งครับ เพียงแค่มีความเป็นมนุษย์มากกว่าผู้ช่วยเสียงอื่นๆ เล็กน้อยเท่านั้นเอง"

"ความเป็นมนุษย์ไม่ใช่จุดเด่นของหุ่นยนต์อัจฉริยะเหรอคะ ในแง่นี้จะไม่เรียกว่ามันเป็นหุ่นยนต์อัจฉริยะได้ยังไง?" เจียงหนานโยนคำถามที่แหลมคมกลับไปอีกครั้ง

เมื่อเดินเข้ามาในสถานที่ถ่ายทำที่จัดเตรียมไว้แล้ว อู๋ฮ่าวยิ้มและอธิบายว่า "คำว่า 'มีความเป็นมนุษย์' จริงๆ แล้วมีความหมายได้หลายอย่างครับ ไม่ใช่เฉพาะเจาะจงแค่หุ่นยนต์อัจฉริยะ เช่น บางครั้งเรายังพูดว่าสุนัขหรือแมวตัวนี้ทำตัวเหมือนคน (humanized) เลย แต่นั่นหมายความว่าพวกมันมีความคิดสติปัญญาแบบมนุษย์หรือเปล่าล่ะครับ

AI หรือปัญญาประดิษฐ์ จริงๆ แล้วแบ่งออกเป็นหลายประเภท สิ่งที่เราสัมผัสหรือใช้อยู่ในปัจจุบันเรียกว่า 'ปัญญาประดิษฐ์แบบอ่อน' (Weak AI) ส่วนที่เราใฝ่ฝันถึงและที่ทุกคนกังวลกันนั้นคือ 'ปัญญาประดิษฐ์แบบเข้ม' (Strong AI) ครับ"

"ทั้งสองอย่างนี้ต่างกันยังไงคะ" ทั้งสองนั่งลง ช่างแต่งหน้าเริ่มเข้ามาเติมหน้าให้พวกเขา ถึงอย่างนั้นเจียงหนานก็ยังคงถามต่อ

อู๋ฮ่าวยิ้มตอบว่า "ระดับสติปัญญาต่างกัน โครงสร้างความคิดและวิธีคิดก็ไม่เหมือนกันครับ

ในมุมมองของผม ปัญญาประดิษฐ์แบบเข้มคือการมีบุคลิกภาพเป็นของตัวเอง สามารถคิดเองได้ และมีจิตวิญญาณเป็นของตัวเอง

ส่วนปัญญาประดิษฐ์แบบอ่อน เป็นเพียงการเลียนแบบวิธีการคิดของมนุษย์มาประยุกต์ใช้ ซึ่งทั้งสองอย่างนี้ห่างไกลกันมาก"

"จิตวิญญาณ?"

เจียงหนานทำหน้าสงสัย "เรื่องนี้ควรจะทำความเข้าใจยังไงดีคะ เป็นวิทยาศาสตร์หรือเทววิทยา"

อู๋ฮ่าวยิ้มและโบกมือ "ความเข้าใจเกี่ยวกับจิตวิญญาณ จริงๆ แล้วเรายังอยู่ในขั้นพื้นฐานมากครับ ถ้าคุณไปค้นคว้าข้อมูลหรือคัมภีร์ที่เกี่ยวข้องจะพบว่า จริงๆ แล้ววิทยาศาสตร์และเทววิทยานิยามความหมายของจิตวิญญาณไว้ไม่ต่างกันมากนัก เส้นแบ่งของทั้งสองอย่างนี้ค่อนข้างเลือนลาง

สิ่งที่ผมพูดถึงในที่นี้จริงๆ แล้วหมายถึง 'จิตสำนึกที่เป็นอิสระ' ซึ่งเป็นกุญแจสำคัญในการตัดสินว่าเครื่องจักรหรือโปรแกรมหนึ่งมีลักษณะของมนุษย์ หรือมีความเป็นมนุษย์จริงๆ หรือไม่"

เมื่อได้ฟังคำอธิบายของอู๋ฮ่าว เจียงหนานก็พยักหน้า แล้วถามเขาว่า "แล้วผู้ช่วยเสียงอัจฉริยะตัวนี้ของพวกคุณล่ะคะ อยู่ในขั้นไหน มีจิตสำนึกแบบมนุษย์หรือเปล่า"

อู๋ฮ่าวส่ายหน้า "ไม่ครับ มันเป็นแค่โปรแกรมชุดหนึ่ง พูดง่ายๆ คือมันแค่ตอบสนองต่อคำพูดหรือคำสั่งของผู้ใช้

การตอบสนองมีเป็นล้านรูปแบบ ความก้าวหน้าของเทคโนโลยีเราคือการคัดเลือกการตอบสนองที่เหมาะสมกับสถานการณ์จริงที่สุดจากล้านรูปแบบนั้น แล้วแสดงออกมาด้วยเสียงที่จำลองจากเสียงคนจริงครับ"

"สรุปก็คือ มันเป็นแค่โปรแกรมเสียงที่ฉลาดหน่อยเท่านั้นเอง" เจียงหนานมองเขาแล้วพูด

อู๋ฮ่าวพยักหน้ายิ้ม "ใช่ครับ มันก็แค่โปรแกรมเสียงที่ฉลาดหน่อย เพียงแต่ทุกคนตั้งความหวังกับมันไว้สูงเกินไป ก็เลยเกิดข้อโต้แย้งและความหวาดกลัวขึ้นมา"

"คุณหมายความว่า นี่คือความกลัวที่เกิดจากความไม่รู้ของมนุษย์เหรอคะ" เจียงหนานสรุปความหมายในคำพูดของเขา

อู๋ฮ่าวยิ้มและส่ายหน้า "ไม่ครับ มันคือความกลัวต่อตัวมนุษย์เองต่างหาก"

หมายเหตุ 1: "กฎสามข้อของหุ่นยนต์":

1. หุ่นยนต์มิอาจกระทำอันตรายต่อมนุษย์ หรือนิ่งเฉยปล่อยให้มนุษย์ตกอยู่ในอันตรายได้

2. หุ่นยนต์ต้องเชื่อฟังคำสั่งที่มนุษย์มอบให้ เว้นแต่คำสั่งนั้นจะขัดแย้งกับกฎข้อที่หนึ่ง

3. หุ่นยนต์ต้องปกป้องความปลอดภัยของตนเอง แต่ต้องไม่ขัดแย้งกับกฎข้อที่หนึ่งและกฎข้อที่สอง

ภายหลังได้มีการเพิ่มเติมกฎข้อที่ศูนย์: หุ่นยนต์ต้องปกป้องผลประโยชน์โดยรวมของมนุษยชาติไม่ให้ได้รับอันตราย