บทที่ 40: วิธีใช้งานอัลกอริทึมปรับสมดุลท่วงท่าที่แท้จริง

ตลอดช่วงเช้า ไม่ถึงสองชั่วโมง ปัญหาต่างๆ หลายสิบหน้าที่ม่อจิงชุนจดไว้ ก็ได้รับการอธิบายจากศาสตราจารย์เฉินสี่เหอทีละข้อจนหมดสิ้น

สำหรับม่อจิงชุนแล้ว หากไม่มีคนคอยชี้แนะ ปัญหาเหล่านี้ล้วนเป็นปัญหาใหญ่ที่ยากจะแก้ไขได้ด้วยตัวคนเดียว แต่สำหรับเฉินสี่เหอผู้เคยออกแบบอุปกรณ์ที่มีความแม่นยำสูงนับไม่ถ้วนให้แก่ประเทศชาติ มันกลับง่ายดายและน่าสนุกเหมือนนักศึกษามหาวิทยาลัยสอนคณิตศาสตร์เด็กประถม

หลังจากผ่านไปสองชั่วโมงกว่า สำหรับผู้สูงวัยแล้วก็เริ่มรู้สึกเหนื่อยล้า เฉินสี่เหอคิดในใจ “ไม่เหมือนตอนหนุ่มๆ เลยจริงๆ ตอนนั้นการอดนอนเป็นเรื่องปกติมาก ยิ่งเจอปัญหาเยอะเท่าไหร่ ในยามค่ำคืนที่เงียบสงบ ก็ยิ่งคิดหาวิธีแก้ปัญหาออกได้ง่ายขึ้นเท่านั้น”

ในขณะเดียวกัน สิ่งที่ม่อจิงชุนไม่รู้ก็คือ แฟ้มข้อมูลส่วนตัวทั้งหมดของเขาและถังกั่วน้องสาว ได้ถูกนำมาวางไว้บนโต๊ะทำงานขนาดใหญ่สีแดงในห้องที่ไม่มีหน้าต่างแม้แต่บานเดียวอีกครั้ง

บนโต๊ะทำงานสีแดงขนาดใหญ่นั้น นอกจากแฟ้มข้อมูลสองแฟ้มแล้ว ยังมีโทรศัพท์แบบมีสายรุ่นเก่าที่ดูโดดเด่นอีกสามเครื่อง

หากสังเกตโทรศัพท์เครื่องหนึ่งอย่างละเอียดจะพบว่า บนเครื่องไม่มีแม้กระทั่งปุ่มกดหมายเลขพื้นฐานเลยด้วยซ้ำ

เฉินสี่เหอเพิ่งถอดแว่นสายตายาวออกเตรียมจะเก็บเข้ากล่อง แต่จู่ๆ ก็นึกอะไรขึ้นมาได้ จึงหยิบแว่นกลับมาสวมอีกครั้ง

“ซอฟต์แวร์ของเธอเสร็จแล้วไม่ใช่เหรอ? ไปเอาคอมพิวเตอร์มาสิ ฉันจะช่วยดูให้ว่ามีปัญหาอะไรหรือเปล่า”

ม่อจิงชุนถามด้วยความประหลาดใจ “อาจารย์ครับ ท่านไม่ได้เชี่ยวชาญด้านเครื่องกลเหรอครับ? ท่านเข้าใจเรื่องซอฟต์แวร์กับอัลกอริทึมด้วยเหรอครับ”

เฉินสี่เหอหัวเราะเบาๆ ในยุคนี้ เครื่องจักรส่วนใหญ่ล้วนเกี่ยวข้องกับซอฟต์แวร์และอัลกอริทึม แม้ว่าทิศทางการวิจัยหลักของเขาคือด้านเครื่องกล แต่ด้วยประสบการณ์และการสั่งสมความรู้มานานหลายปี เฉินสี่เหอก็มั่นใจว่าตนเองไม่ได้ด้อยไปกว่าศาสตราจารย์คนอื่นๆ เท่าไหร่นัก

“ไปเอามาเถอะ ถือโอกาสนี้ ถ้ามีปัญหาฉันจะช่วยแก้ให้ทีเดียวเลย พอถึงตอนนั้น ช้อนอัจฉริยะกันสั่นของเธอออกมาแล้ว อย่าลืมส่งมาให้อาจารย์สักสองสามอันล่ะ”

ม่อจิงชุนยิ้มแหยๆ ของแบบนี้จะให้กันสุ่มสี่สุ่มห้าได้อย่างไร นี่มันไม่ต่างจากการแช่งให้คนอื่นสุขภาพไม่ดีเลยนี่นา

“อาจารย์ครับ ท่านคงไม่ได้ใช้มันแน่นอนครับ”

เฉินสี่เหอชะงักไปครู่หนึ่ง ก่อนจะหัวเราะเสียงดัง “ฮ่าๆๆ เจ้าเด็กนี่คิดอะไรไปเรื่อยเปื่อย? ที่ฉันอยากได้ช้อนอัจฉริยะกันสั่นของเธอน่ะ ถ้ามันใช้ได้ผลดี ฉันว่าจะเอาไปให้คนอื่น”

เป็นอย่างนี้นี่เอง ม่อจิงชุนถึงบางอ้อในทันที

ม่อจิงชุนรีบวิ่งกลับเข้าไปในห้องนอน ยกคอมพิวเตอร์โน้ตบุ๊กบนโต๊ะขึ้นมา ตอนที่เดินออกมาถึงห้องนั่งเล่น เขาถึงได้สังเกตเห็นว่าอาจารย์ที่ปรึกษากำลังอุ้มถังกั่วด้วยมือข้างหนึ่ง ส่วนอีกข้างก็กำลังคนอะไรบางอย่างในหม้ออยู่ในห้องครัว

ม่อจิงชุนเพียงแค่เหลือบมองอย่างเร่งรีบ แล้วก็เดินออกจากห้องไปอีกครั้ง

อันที่จริง ตอนนี้ก็สิบเอ็ดโมงกว่าแล้ว หลี่น่าที่เริ่มหิว เห็นว่าม่อจิงชุนกับศาสตราจารย์เฉินสี่เหอยังคุยกันไม่เลิก จึงลงมือต้มน้ำเพื่อจะทำบะหมี่

และแล้ว ทันทีที่ม่อจิงชุนก้าวเท้าออกจากประตูไป วินาทีต่อมาหลี่น่าก็ใส่เส้นบะหมี่เล็กๆ ลงไปกว่าครึ่งม้วนในหม้อน้ำที่กำลังเดือด

ในห้องนั่งเล่น ม่อจิงชุนเปิดโปรแกรมจำลองขึ้นมา แล้วรันอัลกอริทึมปรับสมดุลท่วงท่าที่ถูกเข้ารหัสและแพ็กเกจไว้เรียบร้อยแล้ว

“อาจารย์ดูสิครับ ตอนนี้ปัญหาทุกอย่างถูกแก้ไขหมดแล้ว รอแค่ผมสั่งซื้อชิ้นส่วนมาประกอบเป็นช้อนอัจฉริยะกันสั่น ก็จะรู้ผลลัพธ์ที่แน่ชัดแล้วครับ ในทางทฤษฎีแล้ว ประสิทธิภาพน่าจะดีกว่าช้อนอัจฉริยะกันสั่นทุกรุ่นที่มีในตลาดตอนนี้ครับ”

เวลาที่เฉินสี่เหอครุ่นคิดปัญหา เขาจะไม่ชอบพูดอะไร ขณะที่มองดูผลลัพธ์การทำงานของอัลกอริทึมบนโปรแกรมจำลอง ยิ่งเขาคิดลึกเท่าไหร่ คิ้วของเขาก็ยิ่งขมวดแน่นขึ้นเท่านั้น

ถ้าไม่ใช่เพราะโปรแกรมจำลองรุ่นเดียวกันนี้ที่สถาบันวิจัยก็ใช้อยู่ เฉินสี่เหอคงสงสัยไปแล้วว่าโปรแกรมจำลองมีปัญหา

แค่คิดว่าอัลกอริทึมที่นักศึกษาคนหนึ่งออกแบบมาเพื่อใช้กับช้อนอัจฉริยะกันสั่น อาจจะมีประสิทธิภาพดีกว่าอัลกอริทึมกันสั่นที่ล้ำสมัยที่สุดในสถาบันวิจัยเสียอีก เฉินสี่เหอก็รู้สึกว่ามันเป็นเรื่องที่เหลือเชื่อ

เฉินสี่เหอเดินกลับเข้าไปในห้องนอนโดยไม่พูดอะไร แล้วหยิบคอมพิวเตอร์สำหรับใช้งานโดยเฉพาะออกมาที่ห้องนั่งเล่น

“เสี่ยวชุน อัลกอริทึมที่เธอแพ็กเกจไว้นี่ ฉันขคัดลอกมาลองรันกับโปรเจกต์อื่นได้ไหม?”

“เอ่อ? ได้สิครับ” ม่อจิงชุนลังเลอยู่ครู่หนึ่ง แต่ก็ยอมตกลง

ตัวซอฟต์แวร์นั้นถูกเข้ารหัสด้วยอัลกอริทึมการเข้ารหัสขั้นสูงที่มีอยู่ใน AI บัตเลอร์อัจฉริยะอยู่แล้ว หากใช้วิธีแคร็กแบบ brute-force แค่การเข้ารหัสเพียงชั้นเดียว ด้วยพลังการคำนวณสูงสุดของซูเปอร์คอมพิวเตอร์ของทุกประเทศในปัจจุบันโดยไม่หยุดพัก ในทางทฤษฎีแล้วก็เป็นไปไม่ได้เลยที่จะถอดรหัสออกมาได้ภายในเวลาห้าปี

แต่ม่อจิงชุนผู้รอบคอบและกลัวความผิดพลาดอยู่เสมอ ได้เพิ่มการเข้ารหัสเข้าไปอย่างบ้าคลั่งถึง 100 ชั้น ซ้อนกันเป็นชั้นๆ เหมือนตัวต่อขงเบ้ง ซึ่งนั่นก็ส่งผลให้โปรแกรมที่แพ็กเกจเสร็จแล้วมีขนาดหน่วยความจำสูงถึง 103 เมกะไบต์อย่างน่าตกใจ

ทั้งที่ในความเป็นจริงแล้ว ตัวอัลกอริทึมปรับสมดุลท่วงท่านั้นใช้หน่วยความจำไม่ถึง 1 เมกะไบต์ด้วยซ้ำ แค่ประมาณเจ็ดร้อยกว่ากิโลไบต์เท่านั้น

บนโซฟา เฉินสี่เหอมองผลการจำลองบนคอมพิวเตอร์ ในใจของเขาก็สั่นสะเทือนไม่หยุด ในหัวเต็มไปด้วยคำถามมากมาย

ทำไมถึงเป็นแบบนี้?

มันไม่ควรจะเป็นแบบนี้สิ ต้องบอกว่ามันเป็นไปไม่ได้ที่จะเกิดผลลัพธ์แบบนี้ แต่เรื่องมันก็เกิดขึ้นแล้ว ความจริงปรากฏอยู่ตรงหน้า ยากที่จะโต้แย้งได้

อัลกอริทึมปรับสมดุลท่วงท่าที่สร้างขึ้นเพื่อใช้กับช้อนอัจฉริยะกันสั่น กลับมีเสถียรภาพและประสิทธิภาพสูงกว่าอัลกอริทึมปรับสมดุลท่วงท่าที่ออกแบบมาเพื่อเครื่องบินรบโดยเฉพาะเสียอีก นี่ไม่ใช่เรื่องที่สามารถอธิบายได้ด้วยคำว่าเหลือเชื่อแล้ว

จะเรียกว่าอัลกอริทึมก็คงไม่ถูกต้องนัก เพราะอัลกอริทึมนี้สามารถตัดสินใจได้อย่างชาญฉลาดตามเงื่อนไขที่มีอยู่

ไม่ใช่ว่าอัลกอริทึมนี้ไปถึงระดับปัญญาประดิษฐ์แล้ว แต่ต้องบอกว่ามันเป็นอัลกอริทึมประยุกต์ที่ครอบคลุมและน่าทึ่งอย่างยิ่ง

เหมือนกับระบบปฏิบัติการบนเดสก์ท็อปในปัจจุบัน ที่สามารถให้โปรแกรมซอฟต์แวร์อื่นๆ ทำงานบนแพลตฟอร์มได้

เพื่อพิสูจน์สมมติฐานของเขา เฉินสี่เหอจึงลองทดสอบกับโปรเจกต์อื่นอีกสองสามโปรเจกต์

ผลลัพธ์น่าตกใจอย่างยิ่ง กว่า 50% ของโปรเจกต์ สามารถใช้อัลกอริทึมปรับสมดุลท่วงท่าของม่อจิงชุนมาแทนที่อัลกอริทึมเดิมได้โดยตรง

เฉินสี่เหอสูดหายใจเข้าลึกๆ จ้องมองม่อจิงชุนเขม็ง

“เสี่ยวชุน นี่เป็นอัลกอริทึมที่เธอออกแบบคนเดียวเหรอ?”

“ใช่ครับอาจารย์ ท่านเป็นคนที่สองที่ได้เห็นอัลกอริทึมนี้เลยนะครับ”

เฉินสี่เหอนิ่งเงียบไปครู่หนึ่งก่อนจะเอ่ยขึ้น “มันน่าเหลือเชื่อมาก ถ้าฉันเดาไม่ผิด อัลกอริทึมนี้ของเธอ ตอนแรกไม่ได้ถูกออกแบบมาเพื่อช้อนอัจฉริยะกันสั่นโดยเฉพาะใช่ไหม”

สิ่งที่เฉินสี่เหอคาดไม่ถึงคือ ม่อจิงชุนยอมรับโดยตรง

“ใช่ครับอาจารย์ ตอนแรกมันไม่ได้ถูกออกแบบมาเพื่อช้อนอัจฉริยะกันสั่นโดยเฉพาะครับ”

เรื่องแบบนี้ยังไงก็ปิดไม่มิด การโกหกย่อมมีวันถูกเปิดโปง และเพื่อปิดบังคำโกหกหนึ่งเรื่อง ก็ต้องใช้คำโกหกอีกนับไม่ถ้วนมากลบเกลื่อนคำโกหกแรก

เมื่อคำโกหกมีมากขึ้น ช่องโหว่ก็ยิ่งมากขึ้น ถึงตอนนั้น ต่อให้ไม่มีใครเปิดโปง คำโกหกก็จะพังทลายลงเอง

แทนที่จะเป็นอย่างนั้น สู้พูดออกมาตรงๆ เสียดีกว่า

ม่อจิงชุนหัวเราะแหะๆ “อาจารย์ครับ พูดไปอาจารย์อาจจะไม่เชื่อ คือผมชอบหุ่นยนต์เมคคาสุดเท่ที่บินไปมาในหนังมากครับ อัลกอริทึมปรับสมดุลท่วงท่านี้ จริงๆ แล้วก็ออกแบบมาเพื่อแก้ไขท่าทางของเมคคาแบบเรียลไทม์ระหว่างการเคลื่อนไหวโดยเฉพาะเลยครับ”

“จริงๆ แล้ว ผมเคยลองใช้อัลกอริทึมนี้ทดสอบกับไม้เซลฟี่และเลนส์กันสั่นหลายตัวแล้ว ผลลัพธ์ก็ดีมากเลยครับ”

“แล้วทำไมเธอไม่เริ่มจากผลิตภัณฑ์พวกนั้นล่ะ” เฉินสี่เหอเพิ่งจะพูดจบ ก็ตระหนักถึงเหตุผลได้ในทันที

“อาจารย์ครับ ผมก็เป็นแค่นักศึกษาธรรมดาๆ คนหนึ่ง ผมสู้พวกเขาไม่ไหวหรอกครับ”