บทที่ 348 การถอยทัพเชิงกลยุทธ์

ที่เมืองสตราย ศูนย์บัญชาการของกองทัพแนวหน้าตะวันตกเฉียงใต้ของรัสเซีย บรรยากาศตึงเครียดราวกับจะระเบิดได้ทุกเมื่อ พลเรือเอกอิวานอฟ ผู้บัญชาการ กำลังเดือดดาลอย่างหนัก ส่งผลให้ทุกนายทหารและเจ้าหน้าที่ในกองบัญชาการเงียบกริบ ไม่กล้าส่งเสียงหรือขยับตัว เกรงว่าจะยั่วโทสะของพลเรือเอกอิวานอฟจนนำภัยมาสู่ตัวเองโดยไม่จำเป็น

กองทัพที่ 4 ของรัสเซียประสบความพ่ายแพ้อย่างย่อยยับที่เมืองลวิฟ พลเรือเอกดิมิทรีเยฟ ผู้บัญชาการกองทัพ ต้องหนีออกจากเมือง และกองกำลังที่ถอนตัวออกมาได้มีจำนวนไม่ถึงหนึ่งหมื่นนาย คิดดูสิ! กองทัพที่ 4 คือกองทัพขนาดใหญ่ที่มีทหารถึงสามแสนนาย! แต่ใครจะคาดคิดว่าเพียงไม่กี่วัน พวกเขาจะถูกกองทัพเยอรมันตีแตกยับเยิน และสูญเสียอย่างหนักหนาสาหัสถึงเพียงนี้

“ท่านนายพล กองทัพที่ 4 พ่ายแพ้ที่ซามอสค์แล้วครับ กองทัพเยอรมันยึดเมืองซามอสค์ได้แล้ว” นายทหารเสนาธิการคนหนึ่งกลั้นใจรายงานต่อพลเรือเอกอิวานอฟ

ในขณะที่พลเรือเอกอิวานอฟกำลังอารมณ์เสียอย่างหนัก เจ้าหน้าที่ทุกคนพยายามหลีกเลี่ยงการเผชิญหน้ากับเขา เว้นแต่จะจำเป็นจริง ๆ

“เข้าใจแล้ว ออกไปได้!” พลเรือเอกอิวานอฟกล่าวด้วยสีหน้าไร้อารมณ์

การที่กองทหารรักษาเมืองซามอสค์ถูกกองทัพเยอรมันกวาดล้างจนสิ้นซาก สำหรับพลเรือเอกอิวานอฟแล้ว มันแทบไม่ใช่เรื่องน่าตกใจอีกต่อไป ในใจของเขา เขายอมรับความจริงแล้วว่ากองทัพที่ 4 ถูกทำลายย่อยยับ

“ครับ ท่านนายพล” นายทหารเสนาธิการรีบถอนตัวออกไปอย่างรวดเร็ว ราวกับกลัวว่าพลเรือเอกอิวานอฟจะเปลี่ยนใจ

“บ้าชะมัด! จะทำยังไงต่อดี? กองทัพเยอรมันแข็งแกร่งเกินไป ส่วนกองทัพที่ 4 ของเราอ่อนแอเกินคาด จนเมืองลวิฟถูกยึดครองได้ง่าย ๆ แบบนี้ ถ้าไม่มีลวิฟ การส่งเสบียงและยุทโธปกรณ์ไปยังแนวหน้าจะเป็นไปไม่ได้ แล้วจะสู้ต่อได้ยังไง!” พลเรือเอกอิวานอฟทั้งโกรธและตื่นตระหนกในเวลาเดียวกัน

“ไม่ได้! สู้ต่อไปไม่ได้แล้ว ต้องถอยทัพ มิฉะนั้น ถ้าเสบียงที่แนวหน้ามีปัญหา มันจะกระทบขวัญกำลังใจของทหารอย่างรุนแรง ถึงตอนนั้น ถ้าจะถอยทัพก็คงสายเกินไป” พลเรือเอกอิวานอฟครุ่นคิดอยู่ในใจ ตอนนี้เขาไม่กล้าแม้แต่จะฝันถึงชัยชนะ หรือแม้แต่ยันทัพไว้สักพัก เพราะเขารู้ดีว่าเวลาที่ยืดเยื้อออกไปเพียงนาทีเดียว สถานการณ์ของพวกเขาก็ยิ่งวิกฤตมากขึ้น กองทัพเยอรมันที่ยึดลวิฟได้เปรียบเสมือนมีดสั้นที่ปักอยู่ด้านหลัง พร้อมจะแทงเข้ามาได้ทุกเมื่อและคร่าชีวิตพวกเขา

ทว่า การถอยทัพสำหรับพลเรือเอกอิวานอฟไม่ใช่เรื่องง่าย ก่อนการสู้รบเริ่มต้น เขาเลือกใช้กลยุทธ์ที่เสี่ยงสูงจนเกือบจะบ้าบิ่น และผลลัพธ์สุดท้ายคือความล้มเหลวอย่างสิ้นเชิง ไม่เพียงเท่านั้น มันยังทำให้กองทัพแนวหน้าตะวันตกเฉียงใต้ของรัสเซียสูญเสียอย่างหนัก ด้วยผลลัพธ์เช่นนี้ เขาจะไปอธิบายต่อแกรนด์ดยุกนิโคลัสและซาร์นิโคลัสที่ 2 ได้อย่างไร!

“พระเจ้า! การรบครั้งนี้มันเป็นไปได้ยังไงกัน?” พลเรือเอกอิวานอฟหลับตาลงด้วยความเจ็บปวด เดิมที กลยุทธ์ที่เขาเลือกใช้มีความเสี่ยงอยู่บ้าง แต่ก็ไม่ใช่ว่าจะไม่มีโอกาสชนะ ในทางกลับกัน เขาคิดว่าโอกาสชนะนั้นค่อนข้างสูง เพราะจุดอ่อนของกองทัพออสเตรียได้รับการพิสูจน์มาแล้วโดยกองทัพรัสเซีย

แต่เมื่อการรบเริ่มต้น ความแข็งแกร่งของกองทัพออสเตรียกลับเกินความคาดหมายของพวกเขา ไม่ว่ากองทัพรัสเซียจะโจมตีอย่างดุเดือดแค่ไหน แนวป้องกันของออสเตรียก็ยังคงมั่นคง ในขณะเดียวกัน การรุกของกองทัพเยอรมันก็รุนแรงเกินต้าน ทำให้กองทัพรัสเซียค่อย ๆ เสียเปรียบในการรบครั้งนี้

ตอนนี้ จากทั้งสี่กองทัพของแนวหน้าตะวันตกเฉียงใต้ กองทัพที่ 4 ถูกกวาดล้างจนสิ้นซาก กองทัพที่ 3, 8 และ 11 สูญเสียทหารไปมากกว่าหนึ่งแสนนาย นั่นหมายความว่าในเวลาเพียงไม่กี่วันของการสู้รบ พวกเขาสูญเสียทหารไปเกือบครึ่งหนึ่ง ทหารที่เหลืออยู่ราว 6-7 แสนนายไม่มีทางต้านทานกองทัพผสมเยอรมัน-ออสเตรียได้อีกต่อไป

“ต้องถอยทัพ! มิฉะนั้น กองทัพทั้งหมดจะต้องสูญเสียที่นี่” พลเรือเอกอิวานอฟตัดสินใจเด็ดขาด

ทันทีนั้น พลเรือเอกอิวานอฟร่างโทรเลขด้วยตัวเองและส่งไปยังกองบัญชาการแนวหน้ากองทัพรัสเซีย ขอให้แกรนด์ดยุกนิโคลัส ผู้บัญชาการทหารสูงสุด อนุญาตให้ถอนทัพ

แกรนด์ดยุกนิโคลัสเองก็กำลังจับตาดูสถานการณ์การรบอย่างใกล้ชิด เพราะเมื่อแนวหน้าตะวันตกเฉียงเหนือถูกกวาดล้างและยังไม่ทันได้ฟื้นฟู การรบครั้งนี้ระหว่างแนวหน้าตะวันตกเฉียงใต้กับกองทัพผสมเยอรมัน-ออสเตรีย มีความสำคัญต่อชัยชนะหรือความพ่ายแพ้ของแนวรบด้านตะวันออกทั้งหมด เมื่อพลเรือเอกอิวานอฟเลือกใช้กลยุทธ์รุกอย่างดุดัน แกรนด์ดยุกนิโคลัสไม่ได้ห้ามปราม เพราะเขาก็หวังว่ากองทัพรัสเซียจะชนะการรบครั้งนี้

แต่เป็นที่น่าเสียดายที่โชคชะตาไม่ได้เข้าข้างพวกเขาในท้ายที่สุด กองทัพแนวหน้าตะวันตกเฉียงใต้ที่มีทหารนับล้านนาย ตอนนี้ตกอยู่ในสถานการณ์สิ้นหวังในการรบครั้งนี้

“การรบครั้งนี้มันเป็นไปได้ยังไงกัน? หรือว่ากำลังทหารของจักรวรรดิรัสเซียจะล้าหลังกว่ามาตรฐานของโลกถึงเพียงนี้?” แกรนด์ดยุกนิโคลัสกล่าวด้วยความขมขื่น

ถึงแม้ว่าประสิทธิภาพการรบของกองทัพรัสเซียจะอยู่ในระดับต่ำเมื่อเทียบกับมหาอำนาจอื่น ๆ แต่ด้วยจำนวนทหารที่มหาศาล พวกเขายังคงรักษาสถานะมหาอำนาจได้ ชื่อเสียง “รถบดไอน้ำ” ทำให้ชาติยุโรปหวาดกลัว แต่เมื่อจำนวนทหารที่มากมายไม่อาจกำหนดผลแพ้ชนะบนสมรภูมิได้อีกต่อไป กองทัพรัสเซียก็สูญเสียข้อได้เปรียบที่ยิ่งใหญ่ที่สุดไป

แกรนด์ดยุกนิโคลัสรู้ดีว่าหลังจากการรบครั้งนี้ กองทัพรัสเซียจะเสียเปรียบอย่างหนักในแนวรบด้านตะวันออก และจนกว่าสงครามนี้จะสิ้นสุดลง พวกเขาคงไม่อาจพลิกสถานการณ์ได้ ส่วนว่ารัสเซียจะคว้าชัยชนะในสงครามนี้ได้หรือไม่ แกรนด์ดยุกนิโคลัสไม่มีความหวังใด ๆ เพราะไม่ใช่ว่าพวกเขาอ่อนแอเกินไป แต่ศัตรูแข็งแกร่งเกินไป!

“ท่านนายพล พลเรือเอกอิวานอฟขอถอนทัพครับ” โทรเลขจากนายพลคนหนึ่งถูกส่งถึงแกรนด์ดยุกนิโคลัส

แกรนด์ดยุกนิโคลัสพยักหน้าหลังจากอ่านโทรเลข: “เราแพ้การรบครั้งนี้ไปแล้ว การสู้ต่อไปไม่มีประโยชน์ มีแต่จะทำให้เราต้องจ่ายราคาที่สูงขึ้น บอกพลเรือเอกอิวานอฟว่าข้าอนุญาตให้ถอนทัพ ความล้มเหลวชั่วคราวไม่ใช่เรื่องใหญ่ เราไม่ได้พ่ายแพ้จนถึงจุดที่ย่อยยับทั้งหมด เรายังมีโอกาส! พาทหารกลับมาให้ได้มากที่สุด เพราะนั่นจะเป็นเมล็ดพันธุ์แห่งการฟื้นคืนของเรา”

“ครับ ท่านนายพล” นายพลผู้นั้นพยักหน้า

เมื่อโทรเลขของแกรนด์ดยุกนิโคลัสถูกส่งถึงพลเรือเอกอิวานอฟ เขาออกคำสั่งถอนทัพทันที โดยสั่งให้กองทัพที่ 3, 8 และ 11 ของรัสเซียถอนตัวจากการปะทะกับกองทัพออสเตรียทันที และถอยทัพอย่างรวดเร็วไปยังใจกลางยูเครนและเบลารุส ยอมละทิ้งดินแดนกว้างใหญ่เพื่อแลกกับการหลบหนีจากการไล่ตามของกองทัพผสมเยอรมัน-ออสเตรีย