บทที่ 11 - การประกอบ

ตลาดสดตั้งอยู่ช่วงกลางของเขตเมืองเก่า ติดกับถนนสือจื้อ หลินเฟิงจอดรถมอเตอร์ไซค์ไฟฟ้าไว้ริมถนนแล้วเดินเข้าไป

ช่วงเก้าโมงเช้าเป็นเวลาที่ตลาดสดกำลังคึกคักที่สุด พ่อค้าแม่ค้าขายผัก ขายปลา ขายเต้าหู้ และของกินเล่น ต่างตะโกนเรียกลูกค้ากันเสียงขรม ทางเดินระหว่างแผงแคบจนคนสองคนเดินเบียดกันแทบไม่พ้น พื้นเฉอะแฉะไปด้วยน้ำ มีเศษใบผักกับเกล็ดปลาปะปนอยู่ประปราย

หลินเฟิงเดินเลี่ยงแผงขายหมูสด เลี้ยวเข้าซอยด้านในจนเจอแผงขายอุปกรณ์ฮาร์ดแวร์และของจิปาถะ

เจ้าของแผงเป็นชายแก่รุ่นราวคราวห้าสิบ แซ่เหอ ใครๆ ก็เรียกแกว่า เฒ่าเหอ แผงของแกไม่ได้ใหญ่โตอะไร โต๊ะพับสองตัวเต็มไปด้วยอุปกรณ์ช่างชิ้นเล็กชิ้นน้อย น็อต สกรู ลวด ตะปู บานพับ แหวนยางก๊อกน้ำ แล้วก็ยังมีแม่กุญแจ เทปกาว และเทปพันสายไฟอีกนิดหน่อย ใต้โต๊ะมีลังกระดาษยัดไว้หลายใบ ข้างในอัดแน่นไปด้วยของจุกจิกอีกเพียบ

"เถ้าแก่เหอ มีสายพานจักรเย็บผ้าไหม"

เฒ่าเหอกำลังนั่งยองๆ จัดเรียงกล่องกันชนประตูอยู่ พอได้ยินก็เงยหน้าขึ้นมองเขาแวบหนึ่ง

"สายพานจักรเย็บผ้า? แบบเหยียบรุ่นเก่าๆ น่ะเหรอ"

"ใช่ครับ สายพานขับเคลื่อนที่คล้องระหว่างล้อตุนกำลังตรงแป้นเหยียบกับล้อของหัวจักรน่ะ"

เฒ่าเหอลุกขึ้นยืน ล้วงควานหาของใต้โต๊ะอยู่พักหนึ่ง ก่อนจะหยิบวงแหวนยางสีดำออกมาจากถุงพลาสติกหลายเส้น มีทั้งสั้นยาวและหนาบางคละกันไป

"วัดขนาดมาหรือเปล่า ยาวแค่ไหนล่ะ"

เมื่อคืนตอนที่ถอดแยกชิ้นส่วนฐาน หลินเฟิงเอาตลับเมตรวัดระยะห่างระหว่างแกนล้อขับเคลื่อนกับแกนล้อของหัวจักรมาแล้ว เขาพยายามนึกตัวเลข

"ระยะห่างระหว่างแกนน่าจะประมาณสี่สิบห้าเซนติเมตร มีเส้นไหนพอดีบ้างไหมครับ"

เฒ่าเหอเลือกดูครู่หนึ่งแล้วดึงออกมาหนึ่งเส้น "ลองเอาเส้นนี้ไปดู เป็นรุ่นครอบจักรวาล ยืดหยุ่นดี ถ้ายาวไปก็ตัดออกแล้วติดกาวใหม่ได้"

หลินเฟิงรับมาลองดึงดู ยางมีความยืดหยุ่นดี ความหนาก็กำลังพอเหมาะ

"เท่าไหร่ครับ"

"ห้าหยวน"

หลินเฟิงล้วงเศษเงินในกระเป๋ายื่นให้

เฒ่าเหอรับเงินไป แล้วอดถามไม่ได้ว่า "ซ่อมจักรเย็บผ้าเก่าเหรอ"

"ครับ ไปค้นเจอฐานจักรเก่ามา เลยจะลองหาสายพานไปใส่ดู"

เฒ่าเหอพยักหน้า "เดี๋ยวนี้คนเล่นของพวกนี้น้อยลงแล้ว วัยรุ่นเขาหันไปใช้แบบไฟฟ้ากันหมด แต่เครื่องรุ่นเก่ามันทนทานจริงๆ นะ เครื่องยี่ห้อมี่เฟิงของเมียฉันใช้มาตั้งสามสิบปี เพิ่งจะปลดระวางไปเมื่อสองปีก่อนนี่เอง"

หลินเฟิงยิ้มบางๆ ไม่ได้คุยต่อ เขารับสายพานแล้วเดินออกมา

เขาแวะไปที่แผงข้างๆ ซื้อน้ำมันเครื่องขวดเล็กมาในราคาสามหยวน เป็นน้ำมันหล่อลื่นใสๆ สีเหลืองสำหรับจักรเย็บผ้าโดยเฉพาะ เอาไว้หยอดตามน็อตและตลับลูกปืน

ตอนเดินออกจากตลาดสด เขาผ่านร้านขายซาลาเปา เลยซื้อซาลาเปาไส้หมูสับต้นหอมมาร้อนๆ หกลูก ราคาลูกละหนึ่งหยวน

ระหว่างขี่รถกลับสถานีรับซื้อของเก่า เขาจัดการซาลาเปาไปแล้วสามลูก

พอเข้าลานบ้าน เขาวางซาลาเปาสามลูกที่เหลือไว้บนโต๊ะ แล้วเริ่มยกของ

หัวจักรเย็บผ้าถูกทำความสะอาดเตรียมไว้ตั้งแต่เมื่อคืน เอาผ้าคลุมทิ้งไว้ในบ้านสังกะสี หลินเฟิงเปิดผ้าคลุมออก ยกมันออกมาวางไว้กลางลานบ้าน จากนั้นก็ยกฐานตามมาตั้งประกบ หน้าโต๊ะหงายขึ้น ขาตั้งเหล็กหล่อทั้งสี่วางติดพื้น อยู่ในสภาพพร้อมใช้งานตามปกติ

เริ่มจากจัดตำแหน่งให้ตรงกัน

รูน็อตสี่รูใต้หัวจักร กับรูที่เจาะเตรียมไว้บนหน้าโต๊ะทั้งสี่รูประกบกันได้พอดีเป๊ะ ขนาดเข้ากันได้ไม่มีที่ติ

เขาวางหัวจักรลงบนหน้าโต๊ะ ขยับปรับตำแหน่งจนรูน็อตตรงกัน หยิบน็อตสี่ตัวที่ล้างจนสะอาดเอี่ยมออกมาแล้วไขเข้าไป

สองตัวแรกราบรื่นดี น็อตไขทะลุเนื้อไม้เข้าไปจับกับเกลียวตัวเมียที่ฝังอยู่ใต้โต๊ะ แน่นหนาดี

ตัวที่สามฝืดนิดหน่อย ตอนที่เกลียวขบกับตัวเมียมีเสียง "เอี๊ยด" ดังขึ้นเบาๆ หลินเฟิงหยิบน้ำมันเครื่องที่เพิ่งซื้อมาหยอดลงไปสองหยด ลองหมุนดูอีกทีก็ลื่นขึ้น แล้วจึงขันจนแน่น

ตัวที่สี่เข้าที่เรียบร้อย

หัวจักรยึดติดกับหน้าโต๊ะอย่างมั่นคง เขาใช้มือลองโยกดู... นิ่งสนิท รอยต่อระหว่างหัวจักรเหล็กหล่อกับหน้าโต๊ะไม้จริงแนบสนิทไร้ช่องโหว่ น็อตขันแน่น ไม่มีอาการหลวมหรือคลอนเลยแม้แต่น้อย

ขั้นตอนต่อไปคือสายพานขับเคลื่อน

หลินเฟิงนั่งยองๆ มุดเข้าไปใต้โต๊ะเพื่อดูตำแหน่งของล้อขับเคลื่อน ล้อนี้อยู่ทางขวาของฐาน มีแกนข้อเหวี่ยงเชื่อมต่อกับแป้นเหยียบ ร่องบุ๋มรอบขอบล้อมีไว้สำหรับคล้องสายพาน ส่วนล้อตุนกำลังที่ยื่นออกมาทางขวาของหัวจักรก็มีร่องแบบเดียวกัน สายพานจะคล้องอยู่ระหว่างล้อทั้งสองนี้ พอเหยียบแป้น แป้นจะดึงให้ล้อขับเคลื่อนหมุน ล้อขับเคลื่อนก็จะส่งแรงผ่านสายพานไปหมุนล้อของหัวจักร ล้อหัวจักรก็จะไปดึงก้านสูบด้านใน ทำให้แกนเข็มขยับขึ้นลงได้

เขาเอาสายพานเส้นใหม่ที่เพิ่งซื้อมาลองทาบดูความยาว สายพานแบบครอบจักรวาลพวกนี้มักจะทำมาเผื่อยาว ข้อดีคือใช้ได้กับหลายรุ่น แต่ข้อเสียคือต้องมาปรับความยาวเอง

เขาคล้องสายพานเข้ากับร่องของล้อขับเคลื่อนด้านล่างก่อน แล้วค่อยๆ ดึงขึ้นไปหาล้อตุนกำลังของหัวจักรด้านบน

พอดึงดู... สั้นไปนิดเดียว ขาดไปประมาณหนึ่งถึงสองเซนติเมตร สายพานตึงเกินไป ถ้าขืนดึงไปคล้องจนได้ นอกจากจะลื่นแล้ว เวลาเหยียบยังกินแรงอีกต่างหาก

เขาถอดสายพานออก พลิกดูอีกด้าน หน้าตัดของสายพานเป็นรูปสี่เหลี่ยมคางหมู เป็นสายพานร่องวีแบบมาตรฐาน ความกว้างกับความหนาพอดีเป๊ะ ติดแค่ความยาวที่สั้นไปนิดเดียวจริงๆ

คิดอยู่ครู่หนึ่ง เขาก็เอาสายพานกลับไปคล้องที่ล้อขับเคลื่อนใหม่ คราวนี้เขาไม่ได้ฝืนดึงจากข้างบน แต่ใช้มือหมุนล้อของหัวจักรให้อยู่ในตำแหน่งเฉพาะเสียก่อน... เป็นองศาที่สายพานลากจากล้อขับเคลื่อนไปยังล้อหัวจักรในระยะที่สั้นที่สุด

ปรับอยู่สองสามที เขาก็หาองศานั้นเจอ สายพานคล้องเข้ากับร่องของล้อหัวจักรได้สำเร็จ ความตึงกำลังดี ไม่หย่อนไม่ตึงจนเกินไป เขาใช้นิ้วกดช่วงกลางของสายพานดู มันยุบลงไปประมาณหนึ่งเซนติเมตร... เป็นความตึงที่เป๊ะระดับตำราเลยทีเดียว

จากนั้นก็ใส่ฝาครอบล้อขับเคลื่อน ขันน็อตสองตัว หยอดน้ำมัน แล้วไขจนแน่น

เขามุดออกมา ใช้พลังพิเศษปัดฝุ่นที่เปื้อนกางเกงออก

ต่อไปคือการหล่อลื่น

เขาถือน้ำมันเครื่องขวดนั้น ไล่หยอดทุกจุดที่สามารถหล่อลื่นได้ ทั้งแกนล้อขับเคลื่อน ข้อต่อแป้นเหยียบ จุดเชื่อมข้อเหวี่ยง แกนล้อหัวจักร รางแกนเข็ม ข้อต่อกระตุกด้าย และแกนหมุนของกระสวย หยอดจุดละสองสามหยด แล้วใช้มือหมุนให้ชิ้นส่วนขยับเพื่อให้น้ำมันซึมเข้าไป

กลิ่นน้ำมันเครื่องโชยมาจางๆ คล้ายกับกลิ่นจักรเย็บผ้าที่เขาเคยได้กลิ่นตอนเด็กๆ

เมื่อหยอดน้ำมันเสร็จ เขาก็ไปยืนอยู่หน้าฐานจักร วางเท้าทั้งสองข้างลงบนแป้นเหยียบ

ลองเหยียบไปหนึ่งที

แป้นเหยียบกดต่ำลง ข้อเหวี่ยงดึงให้ล้อขับเคลื่อนหมุนไปครึ่งรอบ สายพานขยับตาม ล้อหัวจักรหมุน และแกนเข็มก็แทงลงไปหนึ่งครั้ง

ลองเหยียบอีกที

คราวนี้ลื่นไหลต่อเนื่อง แป้นเหยียบ ล้อขับเคลื่อน สายพาน ล้อหัวจักร ก้านสูบ แกนเข็ม... โซ่ตรวนแห่งการขับเคลื่อนทั้งระบบทำงานประสานกันอย่างสมบูรณ์แบบ ส่งเสียง "กึกๆ กึกๆ" ดังเป็นจังหวะสม่ำเสมอ

พอจับจังหวะได้มั่นคงแล้ว หลินเฟิงก็เร่งความเร็วในการเหยียบให้เร็วขึ้น

"กึกๆๆๆๆ—"

แกนเข็มพาด้ายขยับขึ้นลงอย่างรวดเร็ว ก้านกระตุกด้ายแกว่งประสานกัน ฟันจักรขยับเดินหน้าถอยหลังอยู่ในช่องของแป้นครอบฟัน จักรเย็บผ้าทั้งเครื่องกลับมามีชีวิตชีวาอีกครั้งภายใต้ฝ่าเท้าของเขา มันส่งเสียงคำรามดังก้องราวกับเสียงในโรงงานเมื่อสี่สิบปีก่อน

หน้าโต๊ะไม้สั่นสะเทือนน้อยๆ ขาตั้งเหล็กหล่อตั้งตระหง่านมั่นคง สายพานหมุนวนระหว่างล้อทั้งสองด้วยความเร็วสม่ำเสมอ ไม่มีการลื่นไถล ไม่มีเสียงดังกุกกักผิดปกติ

เขาหาเศษผ้าเก่าๆ มารองใต้แป้นครอบฟัน ร้อยด้ายให้เรียบร้อย แล้วเหยียบจักร... เข็มแทงทะลุเนื้อผ้า ด้ายล่างเกี่ยวคล้องกับด้ายบน เศษผ้าถูกส่งผ่านฟันจักรออกไป ทิ้งรอยเย็บเส้นตรงดิ่งไว้เบื้องหลัง

เขาหยิบผ้าขึ้นมาดู ฝีเข็มถี่และสม่ำเสมอ ระยะห่างระหว่างแต่ละเข็มเท่ากันเป๊ะ รอยเย็บเรียบเนียนสวยงาม

หลินเฟิงโยนเศษผ้าไปไว้ด้านข้าง แล้วลุกขึ้นจากหน้าจักรเย็บผ้า