บทที่ 9 การปรุงยา

วันนี้เป็นวันอาทิตย์ ตามหลักแล้วหยางซิ่นจำเป็นต้องกลับโรงเรียน เพราะพรุ่งนี้ต้องเริ่มการเรียนการสอนแล้ว

ทว่าเขาไม่ได้กลับไป แต่เลือกที่จะลากับครูใหญ่หลิวอวิ๋นฟางหนึ่งวัน พร้อมกับรั้งตัวเถียนเจียเจียไว้ โดยให้เถียนเหวินเหวินผู้น้องกลับไปเข้าเรียนที่โรงเรียนเพียงคนเดียว

ในวันต่อมา หยางซิ่นเตรียมเริ่มสอนเถียนเจียเจียถึงวิธีการปรุงยา

“คุณปู่ครับ จริงๆแล้วตำรับยานี้เป็นของสืบทอดประจำตระกูลของผม มีมูลค่าสูงมาก ตอนนี้ผมจะสอนให้พวกคุณฟรีๆ เพราะฉะนั้นผมจึงมีเงื่อนไขข้อหนึ่งครับ” หยางซิ่นเอ่ยกับคุณปู่เถียน

“เงื่อนไขอะไรหรือครับ?” คุณปู่เถียนถาม

“ตำรับยาและวิธีการปรุงยานี้ ผมตั้งใจจะถ่ายทอดให้เอ้อร์หยา หากยานี้ได้ผลกับอาการป่วยของคุณย่า ผมหวังว่าเอ้อร์หยาจะกราบผมเป็นอาจารย์ เพราะมีเพียงวิธีนี้เท่านั้นที่จะไม่ถือว่าเป็นการผิดกฎระเบียบของตระกูลผมครับ” หยางซิ่นกล่าวกับชายชรา

ไม่รอให้คุณปู่ได้เอ่ยแทรก หยางซิ่นรีบเสริมต่อว่า “คุณปู่ไม่รู้หรอกครับว่าจริงๆแล้วตระกูลของผมเป็นตระกูลใหญ่ กฎระเบียบภายในเข้มงวดมาก”

เพื่อสร้างความน่าเชื่อถือ เขาถึงกับกุเรื่องตระกูลใหญ่ขึ้นมาบังหน้า

“อ้อ อย่างนี้นี่เอง! ควรแล้วครับ ควรแล้ว ผมตกลงแทนเอ้อร์หยาเลย” คุณปู่เถียนรีบพยักหน้าตอบรับทันที

“เถียนเจียเจีย แล้วเธอล่ะว่ายังไง ตกลงไหม?” หยางซิ่นหันไปมองเถียนเจียเจีย

“หนู... หนูตกลงค่ะ” เถียนเจียเจียพยักหน้า

ในใจของเธอ ขอเพียงแค่รักษาอาการป่วยของคุณย่าได้ ไม่ว่าต้องทำอะไรเธอก็ยินดีทั้งนั้น

“ดี งั้นเรามาเริ่มกันเลย”

หยางซิ่นพยักหน้า ก่อนจะหยิบสมุนไพรหลายชนิดยื่นให้คุณปู่เถียนแล้วสั่งว่า “คุณปู่ครับ ยาสมุนไพรพวกนี้ต้องนำไปต้ม คุณปู่ใช้หม้อต้มยาเติมน้ำแล้วต้มได้เลยนะครับ แต่จำไว้ว่าต้องต้มทีละอย่าง ห้ามต้มรวมกันเด็ดขาด”

การต้มยาเป็นขั้นตอนที่ง่ายที่สุด เพียงแค่เติมน้ำแล้วต้มให้เดือดก็ใช้ได้

นอกจากวิธีการต้มแล้ว การแพทย์แผนจีนยังมีวิธีปรุงยาอีกหลากหลายรูปแบบ

เนื่องจากไม่ใช่สมุนไพรทุกชนิดจะเหมาะกับการต้ม ยาบางตัวหากผ่านความร้อนสูงจะสูญเสียสรรพคุณไปทันที ในกรณีนี้จึงจำเป็นต้องใช้วิธีการอื่นแทน

การสกัดตัวยาในแผนจีนแบบดั้งเดิม หลักๆจะมีทั้งการต้มด้วยน้ำ การแช่ การกรองซึม วิธีเจลาตินปรับปรุง การเคี่ยวไหลย้อน การใช้ตัวทำละลายสกัด การกลั่นด้วยไอน้ำ และการระเหิด เป็นต้น

ส่วนการสกัดยาสมุนไพรในยุคใหม่ จะใช้ทั้งการเหวี่ยงแยก การกรองผ่านแผ่นเฟรม การใช้สารทำให้ตกตะกอน การตกตะกอนด้วยแอลกอฮอล์ และการดูดซับด้วยเรซิน

ตำรับยาแก้โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ที่หยางซิ่นแลกมาจากร้านค้าระบบนั้น มีสมุนไพรหลายชนิดที่ต้องใช้วิธีการสกัดแบบพิเศษเพื่อคงประสิทธิภาพของยาไว้

ยิ่งไปกว่านั้น สมุนไพรบางชนิดยังมีส่วนประกอบที่มีพิษร้ายแรงรวมอยู่ด้วย จึงต้องใช้วิธีทางเคมีเพื่อกำจัดพิษเหล่านั้นออกไปโดยยังคงสรรพคุณทางยาไว้ ส่วนตัวยาที่ไม่สามารถกำจัดพิษด้วยวิธีทางเคมีได้ ก็ต้องใช้สมุนไพรชนิดอื่นเข้ามาเพื่อต้านหรือปรับสมดุลพิษ

กระบวนการสกัดสมุนไพรเหล่านี้ค่อนข้างซับซ้อน คุณปู่เถียนไม่มีทางเรียนรู้ได้ไหว หยางซิ่นจึงต้องถ่ายทอดให้เถียนเจียเจียเรียนรู้แทน

“ตอนจัดการสมุนไพรตัวนี้ จะต้องทำควบคู่ไปกับสมุนไพรตัวนี้เสมอ เพราะส่วนประกอบในตัวนี้จะช่วยสลายพิษของตัวนั้นได้ สัดส่วนคือหนึ่งต่อห้าโดยประมาณ แต่เราใส่เกินไปนิดหน่อยได้ จำไว้ว่าเกินดีกว่าขาด”

“เรื่องนี้เธอต้องจำให้ขึ้นใจนะ เพราะถ้าสมุนไพรตัวนี้จัดการได้ไม่ดีพอ แล้วคุณย่ากินเข้าไปจะเกิดผลข้างเคียงจากพิษ ถ้าร้ายแรงอาจถึงขั้นเป็นอันตรายต่อชีวิต เข้าใจไหม?”

“เข้าใจแล้วค่ะ” เมื่อได้ฟังคำอธิบายของหยางซิ่น เถียนเจียเจียก็พยักหน้าด้วยสีหน้าเคร่งขรึมเป็นการยืนยัน

หยางซิ่นเชื่อมั่นในตัวเธอ อัจฉริยะที่มีค่าความจำสูงกว่า 90 หน่วย ไม่มีทางที่จะจำเรื่องแค่นี้ไม่ได้

“มา ลองทำดูสักรอบสิ ครูจะดูว่าเธอเรียนรู้ไปถึงไหนแล้ว” หยางซิ่นถอยออกมาเพื่อให้พื้นที่เถียนเจียเจียได้ลองลงมือทำ

“ค่ะ”

เถียนเจียเจียไม่มีท่าทีประหม่า เธอพยักหน้าพลางก้าวเข้าไปยืนในตำแหน่งที่หยางซิ่นหลีกทางให้

เถียนเจียเจียมีความสามารถในการจดจำที่ยอดเยี่ยมมาก ประกอบกับมีหยางซิ่นคอยชี้แนะอยู่ข้างๆ ไม่นานเธอก็สามารถใช้วิธีที่หยางซิ่นสอน ปรุงสมุนไพรออกมาได้ขนานหนึ่งอย่างคล่องแคล่ว

ทว่าหยางซิ่นยังคงไม่กล้าประมาท เขากำชับแล้วกำชับอีกให้เธอต้องปฏิบัติตามขั้นตอนอย่างเคร่งครัด พร้อมกับอธิบายเหตุผลอย่างละเอียดว่าเหตุใดจึงต้องทำเช่นนั้น

เขากังวลว่าหากวันใดที่ตนไม่อยู่ แล้วเถียนเจียเจียปรุงยาให้คุณย่าโดยไม่ได้กำจัดพิษออกให้หมด อาจเกิดปัญหาใหญ่ตามมาได้

โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์เป็นโรคที่ทั่วโลกยังไม่มีวิธีรักษาให้หายขาด การจะรักษาโรคเช่นนี้หากไม่มีตัวยาพิเศษย่อมเป็นไปไม่ได้

ซึ่งตัวยาพิเศษเหล่านี้ล้วนมีพิษร้ายแรง หากจัดการไม่ดีอาจถึงแก่ชีวิตได้ทันที

ถ้าเป็นหมอคนอื่น คงไม่กล้าแม้แต่จะเขียนใบสั่งยาตำรับนี้ เพราะหากเกิดความผิดพลาดขึ้นมาอาจต้องรับโทษทางกฎหมาย

เปรียบได้กับซุปกู้ใจฝ่ากฎของปรมาจารย์หลี่เข่อ ผู้ได้ฉายาว่าไอซียูแห่งการแพทย์แผนจีน ซึ่งเคยช่วยชีวิตผู้ป่วยภาวะหัวใจล้มเหลวที่แพทย์แผนปัจจุบันส่ายหน้าถอนหายใจมานับไม่ถ้วน

ในตำรับยานั้นมีสมุนไพรจีนหลายชนิดที่มีพิษรุนแรงมาก หลังจากท่านปรมาจารย์หลี่เสียชีวิตไป แม้แต่บรรดาลูกศิษย์ของท่านก็ไม่มีใครกล้าจัดยาตำรับนี้ตามอำเภอใจเหมือนที่ท่านเคยทำ หรือต่อให้จัดยา ก็ไม่กล้าใช้ยาแรงเท่าท่านปรมาจารย์หลี่ ซึ่งจุดนี้เองที่เป็นตัวบ่งบอกถึงความยากลำบากในการใช้ยา

หากหยางซิ่นต้องการรักษาโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ให้คุณย่าเถียน นอกจากการใช้ยาแรงแล้ว แทบจะไม่มีหนทางอื่นเลย

อย่างไรก็ตาม แม้ตัวยาจะมีประสิทธิภาพดีเยี่ยมเพียงใด แต่ข้อต่อที่คุณย่าเถียนปล่อยให้ผิดรูปไปแล้วนั้นก็ไม่สามารถฟื้นฟูกลับมาเป็นปกติได้ หยางซิ่นทำได้เพียงช่วยให้ช่วงชีวิตที่เหลือของท่านไม่ต้องทนทุกข์ทรมานนักเท่านั้น

หากต้องการรักษาอาการข้อต่อผิดรูปที่เกิดจากรูมาตอยด์ จำเป็นต้องพึ่งพาการผ่าตัด แต่ด้วยอายุที่มากขึ้นของคุณย่าเถียน ต่อให้ผ่าตัดไปก็น่าจะฟื้นฟูการทำงานของข้อต่อได้เพียงบางส่วนเท่านั้น

แต่นั่นไม่ใช่ประเด็นที่หยางซิ่นต้องกังวลในตอนนี้ สิ่งที่เขาพิจารณาคือการทำให้ระบบภูมิคุ้มกันของคุณย่ากลับมาทำงานเป็นปกติ ไม่ให้อาการทรุดหนักลงไปกว่าเดิม และไม่ต้องเจ็บปวดเจียนตายอีก ส่วนการจะรักษาให้หายขาดร้อยเปอร์เซ็นต์นั้นเป็นเรื่องที่เป็นไปไม่ได้

และที่สำคัญที่สุดคือ การอาศัยโอกาสที่รักษาอาการป่วยของคุณย่าเถียน ทำให้เถียนเจียเจียยอมกราบเขาเป็นอาจารย์ด้วยความเต็มใจ นี่ต่างหากคือหัวใจสำคัญ

ตราบใดที่รักษาคุณย่าเถียนได้ เขาเชื่อว่าเถียนเจียเจียคงไม่ต่อต้านการกราบอาจารย์อีกต่อไป และเมื่อเขาได้รับรางวัลหลังจากเสร็จสิ้นพิธีแล้ว ค่อยสอนวิชาการแพทย์ให้เธออย่างจริงจัง ถึงตอนนั้นต่อให้เธอจะเต็มใจเรียนหรือไม่ก็ไม่เป็นปัญหาอีกต่อไป

หยางซิ่นใช้เวลาตลอดทั้งวัน ยุ่งวุ่นวายตั้งแต่เช้าจรดค่ำ กว่าจะแปรรูปสมุนไพรทั้งหมดเสร็จสิ้น

หลังจากแปรรูปสมุนไพรแล้ว ขั้นตอนต่อไปคือการปรุงยา เขาจดจ่ออยู่จนถึงช่วงสี่ทุ่มกว่า จึงสามารถปรุงยาออกมาได้ทั้งหมด

ท้ายที่สุด ยาเหล่านี้ก็ถูกปั้นออกมาเป็นลูกกลอนขนาดเท่าปลายนิ้ว

กระบวนการปรุงยาทั้งหมดนั้นสลับซับซ้อนและยุ่งยากมาก สำหรับมือใหม่แทบเป็นไปไม่ได้เลยที่จะจำขั้นตอนได้ครบถ้วน โชคดีที่หยางซิ่นใช้โทรศัพท์มือถือบันทึกวิดีโอไว้ทั้งหมด เพื่อให้เถียนเจียเจียใช้เปิดดูอ้างอิงในภายหลังจะได้ไม่เกิดข้อผิดพลาด

“คุณย่าครับ ยาปรุงเสร็จแล้ว ลองทานดูนะครับ” หยางซิ่นยื่นยาให้คุณย่าเถียน

“ขอบใจมากนะครูหยาง!” เมื่อได้ยินหยางซิ่นบอก คุณย่าเถียนก็รีบกล่าวขอบคุณทันที

ไม่ว่ายาของหยางซิ่นจะได้ผลหรือไม่ แต่พวกเขาสัมผัสได้ถึงความจริงใจของชายหนุ่ม จึงรู้สึกซาบซึ้งใจเป็นอย่างยิ่ง

เนื่องจากมือของคุณย่าเถียนขยับไม่ได้ คุณปู่เถียนจึงเป็นคนช่วยป้อนยาให้ท่าน

“ยานี้ต้องทานวันละสามมื้อ มื้อละหนึ่งเม็ดนะครับ วันนี้ดึกมากแล้ว ทานแค่เม็ดเดียวนี้ก่อน ส่วนที่เหลือค่อยเริ่มทานพรุ่งนี้ครับ”

หยางซิ่นเอ่ยกับคุณปู่เถียน “ยาชุดนี้ทานได้หนึ่งเดือนครับ ถ้าได้ผลดี เดือนหน้าเราค่อยปรุงเพิ่มอีกครั้ง คาดว่าทานต่อเนื่องสักสามถึงห้าเดือนก็น่าจะเข้าที่ครับ แต่ยานี้เก็บไว้นานไม่ได้ เดี๋ยวผมจะใช้พาราฟินทำเป็นเปลือกหุ้มลูกกลอนเพื่อปิดผนึกไว้ เวลาจะทานก็แค่บีบเปลือกให้แตกก็พอครับ”