บทที่ 7 ความผิดของพนักงานชั่วคราว

โรงงานผลิตรถยนต์แห่งเมืองหลวงมีพนักงานหลายพันคน นับเป็นโรงงานขนาดใหญ่แห่งหนึ่งในเขตปักกิ่ง

ในยุคหลัง โรงงานรถยนต์มักจะจัดเวลาพักทานอาหารให้เหลื่อมกันในแต่ละแผนกเพื่อลดความแออัดในโรงอาหาร

แต่ในยุคนี้ โรงงานส่วนใหญ่มีเวลาทำงานและเวลาพักเที่ยงพร้อมกัน พอถึงเวลา ทุกคนก็แห่กันไปที่โรงอาหาร

แต่ละคนถือกล่องข้าวอลูมิเนียมหรือไม่ก็ถ้วยเคลือบ ส่งเสียงกระทบกันดังเกรียวกราวดูครึกครื้น

เจียงฮุยเดินตามเหลียวเฉิงเหวินไปต่อแถวที่ช่องขายหมูตุ๋นน้ำแดง

แม้ทุกคนจะอยากกินเนื้อ แต่แถวนี้กลับไม่ยาวมาก และส่วนใหญ่เป็นคนหนุ่มสาวที่ยังโสด

ไม่นานก็ถึงคิวของเหลียวเฉิงเหวินและเจียงฮุย

หมูตุ๋นน้ำแดงราคาที่ละ 1.5 หยวน หน้าตา กลิ่น และรสชาติดูดีทีเดียว

ราคานี้จะว่าแพงก็ไม่เชิง แต่ไม่ใช่ราคาที่คนทั่วไปจะกินได้บ่อยๆ

เจียงฮุยเข้าใจแล้วว่าทำไมคนต่อแถวนี้ถึงน้อยกว่าที่อื่น

หมูตุ๋นน้ำแดงหนึ่งที่ ผักกาดขาวต้มหนึ่งที่ และข้าวสวยสามเหลียง

ราคารวมทั้งหมด 1.62 หยวน บวกคูปองเนื้อสามเหลียง คูปองข้าวสามเหลียง และคูปองผักอีกหนึ่งใบ

เหลียวเฉิงเหวินจ่ายค่าอาหารให้ทั้งคู่ ส่วนคูปองต่างคนต่างออก เจียงฮุยไม่ได้ขัดข้องอะไร

การเข้าสังคมก็เป็นแบบนี้แหละ มีรับมีให้ ความสัมพันธ์ถึงจะแน่นแฟ้นขึ้นเรื่อยๆ

"เสี่ยวเจียง เดี๋ยวนี้การเรียนการสอนที่สถาบันเราก้าวหน้าขนาดนี้แล้วเหรอ? เขาสอนวิเคราะห์และถอดประกอบเครื่องยนต์ลึกซึ้งขนาดนี้เลยเหรอ?"

เหลียวเฉิงเหวินเริ่มชวนคุยหลังจากกินหมูตุ๋นกับข้าวไปกว่าครึ่ง

ถึงรายได้จะดี แต่เขาก็ไม่ได้กินของอย่างหมูตุ๋นน้ำแดงบ่อยนัก

เจียงฮุยก็ทำตามอย่าง เอร็ดอร่อยกับมื้อเที่ยงมื้อแรกที่โรงงานผลิตรถยนต์แห่งเมืองหลวง

"เมื่อไม่กี่ปีก่อน วิชาเอกที่โรงเรียนแทบไม่ได้สอนอะไรมากครับ หลายคนเรียนเขียนแบบเครื่องกลไม่รู้เรื่องด้วยซ้ำ เลยพลอยไม่เข้าใจวิชาหลักการเครื่องจักรไปด้วย"

"พวกวิชาความแม่นยำทางเรขาคณิต กลศาสตร์วิศวกรรม แล้วก็แคลคูลัส นักศึกษาเกินครึ่งรู้สึกเหมือนฟังภาษาต่างดาว"

"อาจารย์ก็จนปัญญา เลยสอนแต่เนื้อหาพื้นฐานมากๆ ให้ทุกคน"

"ทักษะเฉพาะทางพวกนี้ ผมตามตื๊อถามอาจารย์หลายท่านแล้วเรียนรู้เอาเองหลังเลิกเรียนครับ"

คำพูดของเจียงฮุยจริงเก้าส่วนเท็จหนึ่งส่วน

เพื่อนร่วมรุ่นส่วนใหญ่ได้รับคัดเลือกเข้ามหาวิทยาลัยทั้งที่ยังไม่จบมัธยมต้นด้วยซ้ำ ย่อมไม่เข้าใจวิชาชีพขั้นสูงในมหาวิทยาลัยเป็นธรรมดา

ส่วนเรื่องที่เขาตื๊อถามอาจารย์ก็เป็นเรื่องจริง

เพียงแต่บางเรื่องแม้อาจารย์เองก็ยังไม่รู้ ฉะนั้นชัดเจนว่าไม่ใช่สิ่งที่เขาเรียนรู้ได้แค่จากการตื๊อถามแน่นอน

ทว่าเหลียวเฉิงเหวินคงไม่มานั่งจับผิดทีละข้อ และไม่มีทางแยกแยะได้ชัดเจนขนาดนั้น

"ระดับของนักศึกษาที่จบช่วงไม่กี่ปีมานี้ไม่เท่ากันจริงๆ มีไม่กี่คนที่เรียนรู้ทักษะจริงได้แบบคุณ แต่หลายคนแค่เรียนไปวันๆ สองสามปีก็จบ"

"อย่างหลินเทียนเซิงในแผนกเรา จบจากชิงหัวเมื่อไม่กี่ปีก่อน แต่ก่อนเข้ามหาวิทยาลัยเขายังเรียนไม่จบประถมเลย"

"เวลาคุณต้องดีลงานกับเขาในอนาคต ระวังตัวไว้หน่อยก็ดี"

เหลียวเฉิงเหวินรู้สึกสะเทือนใจเมื่อนึกถึงบัณฑิตที่เข้ามาทำงานในโรงงานผลิตรถยนต์แห่งเมืองหลวงในช่วงปีที่ผ่านมา

ประเด็นคือเขามีลูกน้องแบบนั้นอยู่ใต้บังคับบัญชาด้วยนี่สิ

"ขอบคุณที่เตือนครับรุ่นพี่"

ทั้งสองคุยกันไปกินกันไป เหลียวเฉิงเหวินแนะนำบุคลากรในแผนกเทคโนโลยีคร่าวๆ ให้เจียงฮุยพอเห็นภาพ

พอกลับไปที่ออฟฟิศช่วงบ่ายเพื่อแนะนำตัว เจียงฮุยก็จะได้เริ่มชีวิตการทำงานอย่างเป็นทางการ

ส่วนเรื่องผลงานอันยอดเยี่ยมของเจียงฮุยที่หน้างานเมื่อเช้า ด้วยฝีมือการประชาสัมพันธ์ของ 'เฉินเฉินซิงจอมปากสว่าง' ข่าวจึงแพร่สะพัดไปทั่วแผนกเทคโนโลยีอย่างรวดเร็ว

พนักงานรุ่นเก่าที่ตอนแรกไม่ได้สนใจเจียงฮุยเท่าไหร่ ต่างก็ต้องปรับเปลี่ยนทัศนคติที่มีต่อเขา

"วิศวกรเจียง ผมรู้สึกว่าคุณเชี่ยวชาญเรื่องรถมาก โดยเฉพาะเรื่องซ่อมบำรุงนี่แน่นปึ้กกว่าใครที่ผมเคยรู้จักซะอีก"

"ว่างๆ สอนผมบ้างได้ไหมครับ?"

แม้เฉินเฉินซิงจะเป็นแค่ 'ตัวประกอบ' ในแผนกเทคโนโลยี แต่อีคิวของเขาไม่ต่ำเลย

เขาไม่เคยสนใจงานในแผนกเทคโนโลยีเท่าไหร่นัก

แต่การปรากฏตัวของเจียงฮุยทำให้เขาฉุกคิดได้ว่าน่าจะลองเรียนรู้เรื่องการซ่อมบำรุงรถยนต์ดู

ถ้าใช้เส้นสายหาใบขับขี่มาได้ในภายหลัง เขาก็สามารถเปลี่ยนสายงานไปเป็นคนขับรถได้เลย

ไม่ว่าจะในปี 1978 หรือตลอดช่วงทศวรรษ 1980 อาชีพคนขับรถถือเป็น 'ชามข้าวทองคำ' ที่ใครๆ ก็ถวิลหา

ในนิยายเรื่อง โลกธรรมดา ตอนที่สวีอ้ายอวิ๋น แม่ของเถียนเสี่ยวเสีย พยายามจับคู่เถียนรุ่นเย่กับหลี่เซี่ยงเฉียน เธอเคยพูดว่า 'อาชีพของเซี่ยงเฉียนก็ดีนะ ไม่เคยได้ยินเหรอที่เขาพูดกันว่า ในแถบภูเขาบ้านเราเนี่ย แค่ได้จับพวงมาลัย ต่อให้เอาตำแหน่งนายอำเภอมาแลกก็ไม่ยอม!'

ในฐานะลูกชายข้าราชการในอำเภอหยวนซี หลี่เซี่ยงเฉียนน่าจะเข้ารับราชการได้ง่ายๆ

แต่เมื่อต้องวางแผนอาชีพ เขากลับเลือกเป็นคนขับรถ

ในมุมมองของหลี่เซี่ยงเฉียน การเหยียบคันเร่งและฟังเสียงคำรามของเครื่องยนต์มันรู้สึกดีกว่านั่งจิบชาในออฟฟิศเป็นไหนๆ

ความคิดของหลี่เซี่ยงเฉียนสะท้อนมุมมองของคนส่วนใหญ่ในยุคนั้น ห่าวหงเหมยก็เคยพูดว่า 'ในแถบภูเขาบ้านเรา คนขับรถเนื้อหอมที่สุด'

ความเชื่อที่ว่าอาชีพอื่นต้อยต่ำ มีเพียงคนขับรถเท่านั้นที่เลิศเลอ อาจเรียกได้ว่าเป็นฉันทามติของผู้คนในอำเภอหยวนซี และเป็นค่านิยมหลักของคนหนุ่มสาวเลยทีเดียว

และในภาพยนตร์เรื่อง อันเต๋อเล่อที่รับบทโดยเฉินเป่ากั๋ว ก็เป็นคนขับรถบรรทุกหนุ่มที่ขับรถบรรทุกรุ่นแม่น้ำเหลือง JN162

ในยุค 80 คนขับรถบรรทุกมีสถานะทางสังคมสูงและรายได้งามมาก

ดังนั้น อันเต๋อเล่อจึงดูหยิ่งยโสและอวดเบ่งอยู่บ้างเป็นธรรมดา

ในยุคที่การกระจายสินค้าไม่ทั่วถึงและโลจิสติกส์ไม่ราบรื่น เจ้าของสินค้าต้องอ้อนวอนคนขับรถให้ช่วยขนส่งสินค้า อันเต๋อเล่อยินดีช่วย โดยรับงานขนของเพิ่มระหว่างทางเพื่อหารายได้พิเศษ

แน่นอนว่าเขาจะรับงานหรือไม่ขึ้นอยู่กับอารมณ์ และเจ้าของสินค้าต้องเลี้ยงดูปูเสื่ออย่างดี

นั่นเป็นเรื่องราวจากงานศิลปะ แต่สถานการณ์จริงก็คล้ายๆ กัน

ดังนั้นถ้าเฉินเฉินซิงสามารถเป็นคนขับรถได้จริง มันย่อมเป็นทางเลือกที่ดีมาก

เพียงแต่การเป็นคนขับรถในยุคนี้ไม่เหมือนกับการ 'ขับแกร็บ' ในยุคหลัง เกณฑ์การคัดเลือกสูงมาก

เพราะรถเสียบ่อย คนขับรถสมัยนั้นจึงต้องซ่อมรถเป็นด้วย

ไม่อย่างนั้นก็หากินไม่ได้

ในบางพื้นที่ การเรียนขับรถต้องเข้าเรียนในโรงเรียนอาชีวะถึงสองปี ไม่ใช่แค่เรียนขับรถ แต่ต้องเรียนซ่อมบำรุงด้วย

ต้องขับเป็นและซ่อมได้ถึงจะจบหลักสูตร

เวลาขับรถทางไกล คนขับจะพกกล่องเครื่องมือและกล่องอะไหล่ไปด้วย จะได้ซ่อมเองได้ถ้ารถเสียกลางทาง

กระบวนการทำใบขับขี่สามารถคัดกรองคนออกไปได้จำนวนมาก

"ผมก็แค่พวกความรู้หางอึ่งที่ชอบคุยโม้ไปงั้นแหละครับ วันนี้บังเอิญเจอเรื่องที่รู้พอดี"

แม้เจียงฮุยจะรู้สึกว่าเฉินเฉินซิงเป็นคนที่ใช้ได้ แต่เพิ่งเจอกันวันแรก เขาคงไม่ตกปากรับคำง่ายๆ

อีกฝ่ายคงรู้ว่าการเรียนรู้ทักษะจริงไม่ใช่เรื่องง่าย วันนี้แค่มาเกริ่นไว้ก่อน วันหน้าค่อยๆ ตื๊อไปเรื่อยๆ

"เสี่ยวเจียง คุณพูดถูกเป๊ะเลย ปั๊มน้ำมันเครื่องมีปัญหาจริงๆ โรงงานเครื่องยนต์สันดาปภายในยอมรับแล้ว"

ใกล้เวลาเลิกงาน เหลียวเฉิงเหวินเดินยิ้มร่าเข้ามาหาเจียงฮุย พร้อมแจ้งความคืบหน้าเรื่องสายการผลิตหยุดชะงักเมื่อเช้า

"ปั๊มน้ำมันเครื่องเป็นของใหม่ทั้งหมด มีแค่ล็อตนั้นที่มีปัญหา ผมเดาว่าน่าจะมีความผิดพลาดในการผลิตชิ้นส่วนข้างในสักชิ้น?"

คำพูดของเหลียวเฉิงเหวินไม่ได้ทำให้เจียงฮุยแปลกใจเลยสักนิด

"ใช่เลย พนักงานชั่วคราวคนหนึ่งประกอบชิ้นส่วนข้างในปั๊มน้ำมันเครื่องกลับด้าน ทำให้น้ำมันไหลออกมาไม่ถึงสิบเปอร์เซ็นต์ของระดับปกติ"

เจียงฮุย: ...ความผิดพนักงานชั่วคราวอีกแล้วเหรอ?

นี่เป็นธรรมเนียมที่สืบทอดต่อกันมาด้วยหรือเปล่าเนี่ย?