บทที่ 35: เคสผู้ป่วยสุดหิน กับสาเหตุอันน่าเหลือเชื่อ

บนฟิล์ม CT scan ทรวงอกของชายหนุ่ม มีรอยฝ้า, ก้อนเล็ก, และเงาเป็นเส้นๆ อยู่จริง ซึ่งถือเป็นลักษณะของวัณโรคปอด แต่ยังไม่ชัดเจนพอ! ไม่ว่าจะเป็นก้อนทูเบอร์คูโลมาที่ชัดเจนกว่านี้, หรือรอยโรควัณโรคเก่า, หินปูน และอื่นๆ กลับมองไม่เห็น

“รอผลเพาะเชื้อจากเสมหะ” CT scan ทรวงอกใช้ได้แค่เป็นการคัดกรองเบื้องต้นเท่านั้น ส่วนมาตรฐานทองคำในการวินิจฉัยวัณโรคปอด คือการตรวจพบเชื้อวัณโรคในเสมหะ

ไม่นานนัก ผลการเพาะเชื้อเสมหะของคนไข้ก็ออกมา ไม่พบเชื้อทนกรด

ในตอนนั้นเอง คุณหมอกู่จากห้องปฏิบัติการก็โทรศัพท์มา กล่าวด้วยน้ำเสียงอ่อนโยน “คุณหมอสวี่คะ ถึงแม้ว่าคนไข้คนนี้ผลตรวจเชื้อวัณโรคจะเป็นลบ แต่ก็ยังตัดออกไปไม่ได้นะคะ... ในทางคลินิกแล้ว คนไข้วัณโรคที่มีเชื้อในเสมหะก็มีเพียงแค่ยี่สิบเปอร์เซ็นต์เท่านั้นค่ะ”

สวี่ชิวไม่ได้โต้แย้ง จริงอยู่ เชื้อวัณโรคของคนส่วนใหญ่นั้นซ่อนอยู่ลึกมาก จะไม่ถูกขับออกมากับเสมหะผ่านทางหลอดลม การเพาะเชื้อเสมหะจึงอาจตรวจไม่พบอะไร

เมื่อการวินิจฉัยมาถึงจุดนี้ แพทย์ทั่วไปอาจจะเลือกใช้วิธีการรักษาวัณโรคเชิงวินิจฉัยไปแล้ว กล่าวคือ— แม้ว่าจะไม่มีหลักฐานเพียงพอที่จะยืนยันว่าเป็นวัณโรคปอด แต่เพื่อความปลอดภัย ก็จะให้ยารักษาวัณโรคไปก่อน หากได้ผล การวินิจฉัยก็ถือว่าถูกต้อง มิเช่นนั้น ก็ค่อยพิจารณาโรคอื่นๆ ต่อไป

สวี่ชิวไม่ได้ทำเช่นนั้น ระยะเวลาการรักษาวัณโรค กินเวลาเป็นเดือนๆ หรือครึ่งปี ถ้าหากวินิจฉัยผิดพลาด ก็จะทำให้การรักษาล่าช้าเกินไป

“ตอนนี้อาการยังคงไม่ชัดเจน ผมแนะนำให้ทำการส่องกล้องหลอดลมเพิ่มเติมครับ” สวี่ชิวกล่าว ชายหนุ่มขมวดคิ้วเล็กน้อย เขาค่อนข้างไม่พอใจกับการที่ต้องตรวจซ้ำแล้วซ้ำเล่า แต่เมื่อเห็นว่าข้างๆ สวี่ชิวมีแพทย์หญิงสาวสวยอยู่คนหนึ่ง เขาก็เชิดคอขึ้นแล้วพยักหน้า “เรื่องเล็กครับ แค่รักษาโรคของผมให้หาย จะเสียเงินเท่าไหร่ก็ได้ทั้งนั้น”

หลังจากที่คนไข้ออกไปแล้ว สวี่ชิวก็หันกลับมามองเฉินเฉี่ยวแวบหนึ่ง ไม่คิดเลยว่า นักศึกษาแพทย์ฝึกหัดจะมีประโยชน์แบบนี้ด้วย

เฉินเฉี่ยวยังไม่เข้าใจสถานการณ์ เธอเอียงคอถาม “อาจารย์คะ เป็นอะไรเหรอคะ?”

“ไม่มีอะไร ไปเรียกคนไข้คนต่อไปเถอะ”

...

การส่องกล้องหลอดลม เป็นรายการตรวจที่ค่อนข้างน่ากลัว กล้องจะถูกสอดผ่านโพรงจมูกของผู้ป่วย, เข้าสู่ลำคอ, เลี้ยวเข้าสู่หลอดลม, และสุดท้ายก็เข้าไปลึกถึงในปอด เพื่อเก็บตัวอย่างเนื้อเยื่อ, สารคัดหลั่ง และอื่นๆ ที่ผิดปกติภายในปอดโดยตรง ผ่านการตรวจนี้ แพทย์ก็จะสามารถตรวจพบเชื้อวัณโรคที่ซ่อนอยู่ลึกๆ ได้โดยตรง หากการตรวจครั้งนี้ยังคงให้ผลเป็นลบ ก็โดยพื้นฐานแล้วสามารถตัดวัณโรคปอดออกไปได้เลย

โชคร้ายที่... ครั้งนี้ก็ยังคงไม่พบเชื้อวัณโรค! คนไข้เริ่มร้อนใจ เขาไอออกมาอีกสองสามครั้ง คราวนี้อกจากเสมหะแล้วยังมีเลือดปนออกมาด้วย...

ใบหน้าของเขาซีดเผือด “หมอ! ตกลงคุณเก่งจริงรึเปล่าเนี่ย! ถ้าไม่เก่ง ผมจะได้บินไปหาผู้เชี่ยวชาญที่เทียนตูให้ตรวจ!”

สวี่ชิวไม่ได้แสดงสีหน้าอะไร แต่ในใจก็รู้สึกแปลกๆ อาการของโรคพัฒนาเร็วขนาดนี้เลยเหรอ? ไม่ใช่ปอดอักเสบ, ไม่ใช่วัณโรคปอด, แล้วจะเป็นอะไรได้อีก? คนไข้ก็ไม่ได้มีอาการของภาวะหัวใจล้มเหลวด้วยนี่นา

“ฟิล์มเอ็กซเรย์ก่อนหน้านี้ล่ะ?” เฉินเฉี่ยวรีบหาออกมา สวี่ชิวรับมา ส่องกับแสงเพื่อเปรียบเทียบดูอย่างละเอียด

ทันใดนั้น ม่านตาของเขาก็พลันหดเล็กลง รอยโรคจากการติดเชื้อในปอดของคนไข้มีอยู่หลายจุด ถึงกับใช้คำว่าเละเทะมาบรรยายได้เลย! แต่ทว่า ที่ปอดด้านขวากลีบล่าง กลับมีปรากฏการณ์ที่แปลกประหลาดอย่างหนึ่ง— การติดเชื้อบริเวณนั้น กลับเรียงตัวกันอย่างเป็นระเบียบอย่างยิ่ง เหมือนกับโยนถั่วกำใหญ่ลงบนพื้นแบบสุ่มๆ ตามหลักแล้ว มันควรจะกระจัดกระจายไม่เป็นระเบียบ แต่ในตอนนี้ ท่ามกลางกองถั่วที่ยุ่งเหยิง กลับมีบางส่วนที่เรียงตัวกันเป็นเส้นยาว ไม่สะดุดตาอย่างยิ่ง แต่มีอยู่จริง!

“การติดเชื้อเป็นเส้นตรง?” ความคิดหนึ่งผุดขึ้นในสมองของสวี่ชิว เขามองไปที่รอยสักบนแขนของอีกฝ่าย แล้วถามว่า “เคยได้รับบาดเจ็บมาบ้างไหมครับ?” ชายหนุ่มชะงักไป ใบหน้าเผยความประหลาดใจ “นี่คุณก็ดูออกด้วยเหรอ?” เขากล่าวต่อ “มีครั้งหนึ่งไปกินปิ้งย่าง ดื่มมากไปหน่อย เลยไปมีเรื่องกับโต๊ะข้างๆ ไอ้พวกเวรนั่นสู้ผมไม่ได้หรอก!”

ปิ้งย่าง? ไม้เสียบ! ในใจของสวี่ชิวมีคำตอบแล้ว เขากล่าว “ไปทำ CT scan ทรวงอกแบบฉีดสี แล้วก็สร้างภาพสามมิติด้วยนะครับ แพงหน่อยนะ ไม่มีปัญหาใช่ไหม?” ชายหนุ่มกล่าวอย่างดูถูก “ตรวจไปเลย ไม่ได้ขาดเงิน!”

หลังจากที่คนไข้ออกไปแล้ว เฉินเฉี่ยวก็กล่าวอย่างซาบซึ้ง “อาจารย์เก่งจริงๆ เลยค่ะ ให้ตรวจอะไรก็ตรวจ คนไข้ไม่มีข้อโต้แย้งเลย!” สวี่ชิวเหลือบมองเฉินเฉี่ยวแวบหนึ่ง ดูเหมือนว่า ยัยหนูนี่จะไม่รู้ตัวเลยว่าตัวเองมีพลังทำลายล้างต่อเพศชายสูงขนาดไหน

...

ใกล้จะถึงเวลาเลิกงาน คนไข้ก็กลับมาพร้อมกับผลตรวจเป็นครั้งที่สาม ในภาพสามมิติ สามารถมองเห็นได้ว่า ในปอดของคนไข้ มีเงาเรียวยาวเส้นหนึ่งพาดผ่านอยู่!

ชายหนุ่มตกใจกลัว “หมอครับ ไอ้นี่มันอะไรกันครับ!” สวี่ชิวไม่ได้ตอบ แต่กลับถามอย่างใจเย็น “คุณเริ่มไอหลังจากที่มีเรื่องทะเลาะกันครั้งนั้นใช่ไหมครับ?”

“น่าจะใช่ครับ ผมก็จำไม่ค่อยได้แล้ว”

“ของสิ่งนี้ ถ้าผมเดาไม่ผิด น่าจะเป็นไม้เสียบปิ้งย่าง”

ใบหน้าของชายหนุ่มพลันซีดเผือดทันที เขาอุทานอย่างตื่นตระหนก “เหมือน... เหมือนว่า ตอนนั้นมีคนเอาไม้เสียบมาแทงมั่วไปหมดจริงๆ ครับ!” สวี่ชิวพยักหน้า ถูกต้องแล้ว ไม้เสียบทำจากไม้ ใน CT scan และ CT scan แบบฉีดสีจะมองเห็นได้ยากมาก แทบจะหาไม่เจอเลย หากไม่ใช่เพราะแบคทีเรียไปเกาะอยู่บนไม้เสียบ และเจริญเติบโตจนเกิดเป็น "เส้นการติดเชื้อ" รูปทรงตรงขึ้นมา เกรงว่าสาเหตุที่แท้จริงของโรคนี้ คงจะหาเจอได้ก็ต่อเมื่อชันสูตรศพแล้วเท่านั้น

คนไข้ใจหายใจคว่ำ “หมอครับ เป็นไม้เสียบไปได้ยังไงครับ ไม้ยาวขนาดนั้นแทงเข้าไป ผมจะไม่รู้ตัวได้ยังไง?”

สวี่ชิวอธิบาย “อวัยวะภายในกับผิวหนังไม่เหมือนกันครับ อวัยวะภายในมีเส้นใยรับความรู้สึกน้อยมาก ไม่ไวต่อการกระตุ้นเช่นการแทง, การบาด กลับกัน จะไวต่อการดึงรั้ง, การขยายตัว, ความร้อนความเย็น, การขาดเลือด มากกว่า”

นี่ก็คือเหตุผลที่ว่า— ทุกครั้งที่ทำการผ่าตัดช่องท้อง ก่อนที่สวี่ชิวจะลงมือ เขาจะเตือนก่อนเสมอว่า “จะทำการสำรวจแล้วนะครับ”

นี่เป็นเพราะ อุณหภูมิและการดึงรั้งของมือ จะทำให้อวัยวะในทางเดินอาหารเกิดปฏิกิริยารุนแรง มีความเป็นไปได้สูงมากที่จะทำให้คนไข้อาเจียนโดยไม่รู้ตัว จนนำไปสู่การสำลักและเสียชีวิตได้ และเรื่องนี้ จำเป็นต้องให้วิสัญญีแพทย์มีความระมัดระวังในระดับสูงสุด

สวี่ชิวคาดเดา “ตอนนั้นคุณน่าจะเมามาก ดังนั้นจึงไม่รู้สึกว่ามีไม้เสียบแทงเข้าไปในปอด ในระหว่างที่ทะเลาะวิวาทกันต่อ ไม้เสียบก็เข้าไปจนสุด พอสร่างเมา ก็เหลือแค่รูเล็กๆ บวกกับอวัยวะภายในไม่มีความรู้สึก คุณก็เลยไม่รู้ตัวเลยว่าในร่างกายตัวเองมีไม้เสียบเพิ่มมาอันหนึ่ง”

สีหน้าของชายหนุ่มเปลี่ยนไปเปลี่ยนมา “แล้วตอนนี้จะทำยังไงดีครับ!”

สวี่ชิวกล่าว “ตอนนี้แนวทางการรักษาเดียวที่มี ก็คือการผ่าตัดเปิดช่องอกเพื่อนำมันออกมา ถ้าไม่นำออกมา การอักเสบก็จะคงอยู่ตลอดไป หลังจากติดเชื้อซ้ำๆ อาจจะพัฒนาไปสู่ภาวะพิษเหตุติดเชื้อ และลุกลามไปสู่ภาวะหัวใจห้องขวาล้มเหลวได้ ถ้าถึงขั้นนั้นแล้ว ก็จะไม่มีโอกาสผ่าตัดอีกต่อไปแล้ว”

“หมอครับ ผมจะผ่าตัด รีบช่วยผมด้วย!” ชายหนุ่มตระหนักถึงความรุนแรงของสถานการณ์ รีบทำเรื่องนอนโรงพยาบาลทันที

...

ในวันที่รับคนไข้เข้ารักษา ข่าวของชายไม้เสียบก็แพร่สะพัดไปทั่วแผนกฉุกเฉิน เหอไห่, หวังผิง และหัวหน้าแผนกคนอื่นๆ ต่างก็ทึ่งไปตามๆ กัน

เหอไห่กล่าว “เคสที่ซับซ้อนขนาดนี้ถึงกับวินิจฉัยได้ภายในวันเดียวเลยเหรอ?”

หัวหน้าแผนกคนอื่นๆ กล่าว: “ก่อนหน้านี้ก็มีคนไข้คนหนึ่ง อาการคล้ายๆ กับคนนี้เลย รักษาวัณโรคเชิงวินิจฉัยไปสามปี สุดท้ายพบว่าเป็นก้างปลาติดอยู่ในปอด ก็ตรวจไม่เจอเหมือนกัน สุดท้ายก็ลากยาวจนหัวใจห้องขวาทำงานบกพร่อง โอกาสผ่าตัดก็ไม่มีแล้ว ได้แต่รอวันตาย!”

ส่วนหวังผิงนั้น ยิ่งมองก็ยิ่งมีความสุข สวี่ชิวเก่งกาจ เขาที่เป็นอาจารย์ที่ปรึกษาในอนาคต ก็พลอยได้หน้าไปด้วย!

แต่ทว่า เมื่อคนไข้ถูกรับเข้ารักษาในโรงพยาบาล และได้รับการยืนยันการวินิจฉัยเพิ่มเติมแล้ว ปัญหาหนึ่ง ก็ทำให้ทุกคนต้องขบคิดจนหัวแทบแตก!