บทที่ 55 วันเวลาที่ยากลำบากกำลังมาถึง

บาดอลิโอประเมินผลกระทบจากการเอาชนะออสเตรียต่ำเกินไป เพื่อความจำเป็นทางการเมือง พระเจ้าคาร์ลจึงได้พระราชทานยศจอมพลให้เขาโดยตรง

สำหรับชาวอิตาลีแล้ว การเอาชนะออสเตรียในยุคนี้เป็นเรื่องที่น่าตื่นเต้นอย่างยิ่ง หากได้รับชัยชนะต่อไปเรื่อยๆ เกรงว่าทุกรัฐในอิตาลีคงจะมอบยศจอมพลให้เขาเป็นแน่

ด้วยการสร้างกระแสของราชอาณาจักรซาร์ดิเนีย บาดอลิโอจึงได้กลายเป็นวีรบุรุษของอิตาลีอย่างรวดเร็ว แต่วีรบุรุษคนนี้ก็เป็นได้ไม่ง่ายนัก ไม่สามารถทิ้งรอยด่างพร้อยไว้ได้

ตัวอย่างเช่นตอนนี้ ประชาชนในเมืองมิลานไม่สามารถหาซื้อธัญพืชได้ พวกเขาก็มาหาเขาเพื่อแก้ปัญหา ใครใช้ให้เขาเป็นผู้บงการวางเพลิงเผายุ้งฉางในครั้งนี้เล่า?

ในฐานะวีรบุรุษของอิตาลี คำพูดก็ต้องเป็นคำพูด คำสัญญาที่เคยให้ไว้ว่าจะจัดหาเสบียงให้ทุกคน ตอนนี้ก็ต้องทำให้เป็นจริง

บทเรียนการเมืองของนายพลบาดอลิโอนั้นยังพอใช้ได้ ไม่สิ ตอนนี้ควรจะเป็นจอมพลบาดอลิโอ แม้จะยังไม่ได้รับการแต่งตั้งอย่างเป็นทางการ แต่นั่นก็ไม่ใช่เรื่องสำคัญ

แคว้นลอมบาร์เดียนั้นกว้างใหญ่ ในระยะเวลาสั้นๆ กองทัพออสเตรียไม่สามารถรวบรวมธัญพืชทั้งหมดไปได้ แม้ธัญพืชในมือของพ่อค้าจะหมดไปแล้ว แต่ในคฤหาสน์ของขุนนางก็ย่อมต้องมีเก็บไว้บริโภคเองบ้าง

เขาได้เร่งรัดให้ประเทศส่งเสบียงมาทางหนึ่ง และอีกทางหนึ่งก็โน้มน้าวให้ขุนนางในลอมบาร์เดียนำธัญพืชส่วนหนึ่งออกมาจากคฤหาสน์ของพวกเขา

น่าเสียดายที่ในยุคนี้ อุตสาหกรรมเบาในลอมบาร์เดียพัฒนาไปได้ดี ขุนนางส่วนใหญ่ได้ขายธัญพืชให้กับโรงงานแปรรูปไปแล้ว ตอนนี้เป็นช่วงฤดูใบไม้ผลิที่ต้องทำนา ทุกคนจึงมีธัญพืชเหลืออยู่ไม่มากนัก

หลังจากรวบรวมจากพื้นที่ใกล้เคียงแล้ว บาดอลิโอก็พบว่ามันเป็นเพียงน้ำน้อยนิดที่ไม่อาจดับไฟกองใหญ่ได้ เมื่อถูกรวบรวมไปแล้วครั้งหนึ่ง จะเหลืออีกสักเท่าไหร่กันเชียว?

“ท่านจอมพล เสบียงจากในประเทศยังมาไม่ถึง ธัญพืชที่เราเก็บรวบรวมในเมืองมีจำกัดมาก ตามสถานการณ์ปัจจุบัน บวกกับเสบียงของกองทัพเราแล้ว อย่างมากก็คงอยู่ได้อีกสามวัน

หน่วยที่ส่งออกไปรวบรวมเสบียงอาจจะพอมีเก็บเกี่ยวได้บ้าง แต่เมื่อถูกพวกออสเตรียรวบรวมไปแล้วครั้งหนึ่ง พื้นที่รอบๆ มิลานคงจะไม่เหลืออะไรมากนัก!” พลตรีมานสตู (ได้เลื่อนยศแล้ว) กล่าวด้วยสีหน้ากลัดกลุ้ม

ในเวลานี้ เสบียงของราชอาณาจักรซาร์ดิเนียกำลังถูกขนส่งมายังมิลานแล้ว แต่การคมนาคมในอิตาลียุคนั้นไม่ได้ดีนัก กำลังการขนส่งมีจำกัดอย่างยิ่ง

การจะตอบสนองความต้องการของประชากรหลายแสนคนในเมืองนั้นไม่ใช่เรื่องง่ายเลย นี่เป็นเพียงจุดเริ่มต้น อีกไม่นานพื้นที่ชนบทก็จะเกิดปัญหาขาดแคลนเสบียงเช่นกัน

อาจกล่าวได้ว่า การที่ราชอาณาจักรซาร์ดิเนียยึดครองลอมบาร์เดียได้นั้น ในระยะสั้นไม่เพียงแต่จะไม่ช่วยเสริมสร้างความแข็งแกร่ง แต่กลับเป็นภาระทางเศรษฐกิจที่หนักอึ้ง

บาดอลิโอเริ่มรู้สึกถึงแรงกดดันแล้ว นักการเมืองฝ่ายประชาธิปไตยในเมืองมิลานได้เรียกร้องเอกราชจากเขาแล้ว เพียงแต่ถูกเขาหลอกล่อไว้ได้ชั่วคราว

ประกอบกับในเวลานี้ เมืองขาดแคลนเสบียง พวกเขาจึงต้องพึ่งพาราชอาณาจักรซาร์ดิเนีย จึงยังไม่มีใครก่อเรื่อง แต่เมื่อวิกฤตผ่านพ้นไป เกรงว่าสถานการณ์จะเป็นอีกแบบหนึ่ง

“เรื่องนี้ ฉันจะอธิบายให้ประชาชนเข้าใจเอง ตอนนี้หลายครัวเรือนในเมืองยังมีเสบียงเหลืออยู่บ้าง ตั้งแต่วันพรุ่งนี้เป็นต้นไป ทุกคนจะได้รับอาหารเพียงเจ็ดส่วนสิบ

บวกกับธัญพืชที่รวบรวมมาจากพื้นที่รอบๆ มิลาน ก็น่าจะอยู่ได้อีกห้าหกวัน ถึงตอนนั้นเสบียงจากในประเทศก็น่าจะมาถึงพอดี” จอมพลบาดอลิโอวิเคราะห์

ไม่ต้องสงสัยเลยว่า การลดการจ่ายอาหารจะกระตุ้นความไม่พอใจของประชาชนที่มีต่อพวกเขา แต่เมื่อได้ลองทุกวิธีแล้ว เขาก็ไม่สามารถเสกธัญพืชออกมาได้

ราชอาณาจักรซาร์ดิเนียไม่มีรากฐานในลอมบาร์เดีย ตอนนี้การจะรักษาความสงบเรียบร้อยในเมืองมิลานได้ ก็ต้องพึ่งพาขุนนางและนายทุนในเมือง

รวมถึงการแจกจ่ายอาหารให้ประชาชน ก็ต้องให้เจ้าถิ่นเหล่านี้เป็นผู้ทำ คนเหล่านี้ไม่ใช่คนดีอะไร การที่สามารถใช้ชีวิตได้อย่างสุขสบายภายใต้การปกครองของออสเตรียได้นั้น ไม่ใช่สิ่งที่คนซื่อสัตย์จะทำได้

โดยที่จอมพลบาดอลิโอไม่รู้อะไรเลย ตลาดมืดใต้ดินได้เปิดทำการแล้ว หากมีใครสังเกต จะพบว่าธัญพืชที่ขายอยู่ที่นี่ก็คือเสบียงช่วยเหลือจากในเมืองนั่นเอง

การทุจริตคอร์รัปชันเป็นประเพณีที่ตกทอดมาจากสมัยออสเตรีย ขุนนางในท้องถิ่นก็เป็นเครื่องมือของรัฐบาลออสเตรียในการปกครองเช่นกัน ย่อมสืบทอดประเพณีอันดีงามนี้มาด้วย

ส่วนพวกนายทุนก็ไม่ต้องพูดถึง จรรยาบรรณของพวกเขาก็คือการไม่มีจรรยาบรรณ การที่สามารถทำกำไรจากเรื่องนี้ได้ ไม่มีใครปฏิเสธได้ รวมถึงนายทหารบางส่วนในกองทัพซาร์ดิเนียก็เข้าร่วมด้วย

ในการแจกจ่ายอาหาร แค่ยักยอกไปเล็กน้อยก็เป็นจำนวนไม่น้อยแล้ว พวกเขาจะยอมปล่อยโอกาสนี้ไปได้อย่างไร?

ความเสียหายที่เกิดขึ้นในสงคราม พวกเขายังต้องชดเชยอยู่เลย

ตอนนี้ยังมีการลดปริมาณการจ่ายอาหารอีก นี่ไม่ใช่เป็นการเปิดโอกาสให้พวกเขาร่ำรวยหรอกหรือ?

จอมพลบาดอลิโออาจจะไม่รู้จริงๆ หรืออาจจะแกล้งทำเป็นไม่รู้

สรุปก็คือ อาหารที่ทุกคนควรจะได้รับเจ็ดส่วนสิบ สุดท้ายที่ตกถึงมือประชาชนกลับมีไม่ถึงห้าส่วนสิบด้วยซ้ำ และแม้กระทั่งห้าส่วนสิบสุดท้ายนี้ ในขนมปังก็ยังปะปนไปด้วยของแปลกๆ

หากโชคดีหน่อยก็อาจจะเป็นแค่รำข้าวผสมกับผงฟางข้าว แต่ถ้าโชคไม่ดี ขนมปังดำที่ได้รับอาจจะมีขี้เลื่อย ใบไม้ หรือก้อนกรวดเล็กๆ ผสมอยู่ด้วย

ไม่มีอะไรที่ทำไม่ได้ มีแต่สิ่งที่คุณคาดไม่ถึง โชคดีที่คนชั้นล่างคุ้นเคยกับสิ่งนี้มานานแล้ว อย่างไรเสียขนมปังดำที่พวกเขากินเป็นประจำก็เป็นเช่นนี้ เวลาทะเลาะกันยังสามารถใช้เป็นก้อนอิฐได้อีกด้วย นับว่ามีประโยชน์สองอย่าง

ประชาชนที่มีฐานะทางการเงินต่างพากันเป็นลูกค้าของตลาดมืดใต้ดิน ไม่สิ จะเรียกว่าตลาดมืดก็ไม่ได้ พวกเขาเปิดร้านทำธุรกิจกันอย่างเปิดเผย

เพียงแต่ว่าราคาสินค้าจะสูงไปหน่อย โดยเฉพาะราคาธัญพืชที่พุ่งสูงขึ้นไปถึงสิบกว่าเท่าของราคาก่อนสงคราม แม้แต่นายทุนรายย่อยบางคนก็ยังบอกว่ารับไม่ไหว

คนจนแน่นอนว่ามีทางเลือกเดียวคือ อดทน อย่างไรเสียจอมพลบาดอลิโอก็รับประกันกับพวกเขาแล้วว่า แค่ไม่กี่วันเท่านั้น

ทุกคนเป็นผู้รักชาติ เพื่อชาติ เพื่อประชาชน อดทนหิวโหยสักสองสามวันก็ยังพอทนได้

…

กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส

ในเวลานี้ รัฐบาลชั่วคราวของชนชั้นนายทุนกำลังวุ่นวายกับการต่อสู้ภายใน

วันที่ 17 มีนาคม กลุ่มของบล็องกีได้จัดระเบียบประชาชนหนึ่งแสนห้าหมื่นคน เดินขบวนประท้วงบนท้องถนน ความขัดแย้งระหว่างชนชั้นกรรมกรและชนชั้นนายทุนได้ถูกจุดชนวนขึ้นในปารีส

เมื่อราชอาณาจักรซาร์ดิเนียตัดสินใจส่งทหารไปโจมตีออสเตรีย รัฐบาลชั่วคราวก็ยังคงให้การสนับสนุนอยู่ แน่นอนว่าการสนับสนุนนี้มีเพียงแค่ลมปาก พวกเขาไม่มีความสามารถที่จะให้การสนับสนุนอย่างเป็นรูปธรรมได้

ฟรานซ์ยังคงประเมินสถานการณ์ของฝรั่งเศสผิดไป ตอนนี้สถานการณ์ของฝรั่งเศสไม่ดีนัก รัฐบาลชั่วคราวซึ่งเป็นตัวแทนผลประโยชน์ของชนชั้นนายทุน ได้ออกนโยบายที่เอนเอียงไปทางนายทุนหลายฉบับ ซึ่งย่อมส่งผลกระทบต่อผลประโยชน์ของประชาชนทั่วไป

ตัวอย่างเช่น วันที่ 9 มีนาคม รัฐบาลชั่วคราวได้ออกกฤษฎีกากำหนดให้ลดการจ่ายเงินสดของธนาคาร ผู้ที่ถอนเงินฝากเกิน 100 ฟรังก์ จะได้รับเป็นพันธบัตรรัฐบาลที่ด้อยค่าแทน

หรืออีกตัวอย่าง วันที่ 16 มีนาคม รัฐบาลชั่วคราวได้ออกกฤษฎีกากำหนดให้เพิ่มภาษีเพิ่มเติม 45 ซองตีมต่อทุกๆ 1 ฟรังก์สำหรับภาษีทางตรง 4 ประเภทที่ชาวนาต้องจ่าย ได้แก่ ภาษีที่ดิน ภาษีสังหาริมทรัพย์ ภาษีประตูหน้าต่าง และภาษีธุรกิจ

[1 ฟรังก์ = 100 ซองตีม เทียบเท่ากับทองคำประมาณ 0.29 กรัม อัตราแลกเปลี่ยนนี้อาจไม่แม่นยำ ค่าเงินฟรังก์มีการเปลี่ยนแปลงในช่วงปฏิวัติ]