บทที่ 22 เจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจ

หลวี่เจิ้งเฉิงและจูซื่อฉงมองออกตั้งนานแล้วว่าหลี่เว่ยตงเป็นหนุ่มที่ฉลาดเจ้าเล่ห์และมีไหวพริบดีมาก

อย่างเช่นเมื่อครู่นี้ หลี่เว่ยตงตั้งใจเบนเรื่องไปที่ยางรถยนต์ ก่อนจะพูดว่าหวังไห่ปินไร้ความสามารถที่จะหายางมาได้ แล้วก็ดึงใบสั่งซื้อยางออกมาหักหน้าหวังไห่ปินซะอย่างนั้น เห็นได้ชัดว่าเขาขุดหลุมพรางไว้ล่วงหน้าแล้วรอให้หวังไห่ปินกระโดดลงไปเอง

ลองคิดดู คนปกติที่ไหนจะพกใบสั่งซื้อยางรถยนต์ 250 เส้นติดตัวไปเดินเล่นไปทั่ว? ชัดเจนมากว่าหลี่เว่ยตงเตรียมพร้อมรับมือกับหวังไห่ปินมาแล้ว

แล้วเจ้าตัวแสบคนนี้จะยอมมอบใบสั่งซื้อยาง 250 เส้นให้ฟรีๆ ได้อย่างไร! หลวี่เจิ้งเฉิงเสนอให้เขาเป็นพนักงานดีเด่นของบริษัท หลี่เว่ยตงไม่เอา หลวี่เจิ้งเฉิงเสนอให้โบนัส หลี่เว่ยตงก็ไม่เอาอีก ยังทำท่าทีสูงส่งเสียอีก คนที่ไม่เอาทั้งชื่อเสียงและผลประโยชน์ ย่อมต้องเรียกร้องในสิ่งที่มากกว่า

ตอนนี้หลวี่เจิ้งเฉิงเตรียมใจไว้แล้วว่าจะโดนบีบคอเรียกค่าไถ่สักดาบ แค่รอให้หลี่เว่ยตงอ้าปากเสนอข้อเรียกร้องอันโหดร้าย

แล้วหลี่เว่ยตงก็เอ่ยปากว่า "ผมเข้ามาทำงานที่บริษัทขนส่งของเราเพื่อแทนที่คุณพ่อผม หลี่เติ้งเค่อ แต่ก่อนหน้านี้คุณพ่อผมมีตำแหน่งเป็นเจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจในบริษัท ตามหลักการแล้ว เมื่อผมมาทำงานแทนพ่อ ผมก็ควรได้ตำแหน่งเจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจด้วย แต่ตอนนี้ผมยังเป็นแค่พนักงานประจำ ขอให้ผู้นำช่วยแก้ไขปัญหานี้ให้ผมด้วยครับ"

หลวี่เจิ้งเฉิงเข้าใจทันทีว่าหลี่เว่ยตงกำลังขอตำแหน่งเจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจ

ในยุคที่รัฐวิสาหกิจบริหารจัดการตามแบบหน่วยงานราชการ เจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจในรัฐวิสาหกิจเทียบเท่ากับข้าราชการแท้ๆ ของรัฐ ต้องได้รับการอนุมัติจากฝ่ายองค์กรของพรรค

ในรัฐวิสาหกิจของยุค 80 ตำแหน่งพนักงานประจำกับตำแหน่งเจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจมีความแตกต่างกันอย่างมาก

ในเรื่องเงินเดือนและสวัสดิการ เจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจมีเงินเดือนพื้นฐานถึง 50 กว่าหยวน ขณะที่พนักงานประจำได้แค่ 30 กว่าหยวน สำหรับหน่วยงานที่มีผลประกอบการดีอย่างบริษัทขนส่ง เจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจสามารถได้รับเงินเดือนรวมโบนัสถึง 80 หยวน

ในปี 1984 ถ้าคุณสามารถหาเงินได้ 80 หยวนต่อเดือน นั่นเท่ากับคุณบรรลุการพัฒนาสู่ความทันสมัยทั้งสี่ด้านไปก่อนกำหนดแล้ว

ในแง่การเลื่อนตำแหน่ง เจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจในรัฐวิสาหกิจเทียบเท่ากับข้าราชการของรัฐอย่างเป็นทางการ ดังนั้นเจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจจึงสามารถถูกโยกย้ายไปทำงานในหน่วยงานบริหาร เช่น เจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจระดับหัวหน้ากองในรัฐวิสาหกิจ สามารถถูกโยกย้ายไปเป็นเจ้าเมืองได้ ถ้าลองไปดูประวัติการทำงานของข้าราชการที่เกิดในทศวรรษ 30 และ 40 คุณจะพบว่าส่วนใหญ่เคยทำงานในรัฐวิสาหกิจมาก่อน

คุณพ่อหลี่เติ้งเค่อเป็นหนึ่งในผู้ก่อตั้งบริษัทขนส่ง จึงมีตำแหน่งเป็นเจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจ ที่เขาเป็นแค่นักบัญชีส่วนใหญ่เป็นเพราะเหตุผลทางประวัติศาสตร์บางอย่าง

หลี่เว่ยตงมาทำงานแทนพ่อ แต่กลับได้เป็นแค่พนักงานประจำ เท่ากับว่าโดนลดขั้น หลี่เว่ยตงจึงตั้งใจใช้เรื่องยาง 250 เส้นนี้ เพื่อเรียกร้องตำแหน่งเจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจคืนมา

ระบบลูกทำงานแทนพ่อแม่ในรัฐวิสาหกิจเป็นระบบประหลาดที่เกิดขึ้นในสภาพแวดล้อมพิเศษ ในระบบนี้ ถ้าพ่อเป็นเจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจ เมื่อลูกมาทำงานแทนก็ควรเป็นเจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจด้วย นี่เป็นข้อเรียกร้องที่สมเหตุสมผล

พูดได้ว่าระบบทำงานแทนในรัฐวิสาหกิจเป็นวิธีที่แพร่หลายที่สุดในการพึ่งพาพ่อแม่ในยุค 80 ถ้าคุณมีพ่อที่เป็นเจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจ คุณก็มีโอกาสได้เป็นเจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจตั้งแต่เริ่มทำงาน แต่ลูกของพนักงานประจำ แม้ทำงานไป 40 ปีจนเกษียณ ก็ยังคงเป็นแค่พนักงานประจำอยู่ดี

หลวี่เจิ้งเฉิงและจูซื่อฉงสบตากัน พวกเขารู้ว่าข้อเรียกร้องของหลี่เว่ยตงไม่ได้มากเกินไป แต่ถือว่าสมเหตุสมผล

ทั้งสองคนต่างก็เป็นเจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจและมีลูกของตัวเอง พวกเขาจึงมองปัญหาจากมุมมองของเจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจ โดยเฉพาะหลวี่เจิ้งเฉิงที่อีกสามปีก็จะเกษียณแล้ว ถ้าลูกของเขาสามารถมาทำงานแทนในตำแหน่งเจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจได้ ก็คงเป็นเรื่องดีทีเดียว

แต่หลวี่เจิ้งเฉิงกลับไม่แสดงท่าทีเป็นคนแรก เขาหันไปถามจูซื่อฉง "ซื่อฉง นายคิดว่ายังไง?"

"ไอ้หมาจิ้งจอกแก่ ตัวเองไม่ยอมพูดก่อน แต่กลับผลักดันให้ฉันออกหน้า!" จูซื่อฉงคิดในใจ แต่แสดงสีหน้าครุ่นคิดก่อนจะเอ่ยปาก

"เสี่ยวหลี่ หายาง 250 เส้นมาให้บริษัท นี่ถือเป็นความดีความชอบอย่างใหญ่หลวง ยิ่งไปกว่านั้น นักบัญชีหลี่เก่าก็เกษียณอายุก่อนกำหนดในฐานะเจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจ เมื่อเสี่ยวหลี่ มาทำงานแทนนักบัญชีหลี่เก่า การให้ตำแหน่งเจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจกับเขาก็ไม่ขัดกับนโยบาย"

หลวี่เจิ้งเฉิงพยักหน้า "ผมก็คิดแบบนั้นเหมือนกัน โดยหลักการแล้วเรื่องนี้ไม่มีปัญหา เดี๋ยวตอนประชุมคณะผู้นำ พวกเราจะช่วยกันเสนอเรื่องนี้ แล้วก็คงจะผ่านได้"

"ขอบคุณเลขาธิการหลวี่ ขอบคุณผู้อำนวยการจูครับ" หลี่เว่ยตงรีบกล่าวขอบคุณ

หวังไห่ปินที่อยู่ข้างๆ พลันรู้สึกไม่พอใจ เขามาเพื่อฟ้องหลี่เว่ยตงให้ซวย แต่ไม่คิดว่าหลังจากฟ้องไปมากมาย หลี่เว่ยตงกลับไม่เป็นอะไรเลย ยังได้ตำแหน่งเจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจอีก! หวังไห่ปินรู้สึกอึดอัดในอกมากขึ้น

"เดี๋ยวก่อน" หวังไห่ปินตัดสินใจยืนขึ้นมา เขาพูดต่อไปว่า "ผู้นำทั้งสอง เสี่ยวหลี่ ปีนี้อายุแค่ 16 ปีเท่านั้น การให้ตำแหน่งเจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจกับเขา ไม่ขัดกับนโยบายหรือครับ?"

"เสี่ยวหลี่ ปีนี้นายอายุแค่ 16 หรือ?" หลวี่เจิ้งเฉิงถามอย่างประหลาดใจ

ที่หลวี่เจิ้งเฉิงประหลาดใจเพราะความเจ้าเล่ห์ที่หลี่เว่ยตงแสดงออกมาไม่เหมือนเด็กหนุ่มอายุ 16 ปีเลย

หลี่เว่ยตงพยักหน้า "ผมอายุ 16 ปีนี้ พอปีใหม่ก็จะอายุ 17 แล้วครับ"

"งั้นมันก็ยุ่งแล้วสิ" หลวี่เจิ้งเฉิงขมวดคิ้วแล้วพูดต่อ "นายยังไม่ถึง 18 ปีบริบูรณ์ ตามนโยบายแล้วไม่สามารถให้ตำแหน่งเจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจกับนายได้ ถึงคณะผู้นำของบริษัทจะอนุมัติ แต่พอรายงานไปยังแผนกองค์กรระดับบน แผนกองค์กรก็จะไม่อนุมัติอยู่ดี"

หวังไห่ปินรู้สึกว่าตัวเองทำให้หลี่เว่ยตงพลาดโอกาสได้ตำแหน่งเจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจ จึงรู้สึกว่าได้แก้แค้นสำเร็จ เขาพูดอย่างดีใจว่า "เสี่ยวหลี่ เลขาธิการหลวี่พูดถูกแล้ว พวกเราต้องปฏิบัติตามนโยบายของรัฐ ดูเหมือนนายจะต้องรออีกสองปีนะ!"

ตอนนี้บริษัทขนส่งขาดแคลนยาง จึงยอมตามข้อเรียกร้องของหลี่เว่ยตง แต่อีกสองปีข้างหน้าสถานการณ์จะเป็นยังไง ใครก็ไม่รู้ อาจจะถึงตอนนั้นผู้นำก็อาจจะลืมเรื่องนี้ไปแล้วก็ได้ เมื่อถึงอีกสองปีข้างหน้า หลี่เว่ยตงอายุ 18 ปี จะได้ตำแหน่งเจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจหรือไม่ก็ยังเป็นเรื่องคลุมเครือ

หวังไห่ปินคิดถึงประเด็นนี้จึงทำหน้าภูมิใจ สองปีเป็นเวลาที่ยาวนาน มีตัวแปรมากเกินไป ระหว่างนั้นหวังไห่ปินอาจจะแกล้งหลี่เว่ยตงนิดหน่อย แล้วตำแหน่งเจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจของหลี่เว่ยตงก็อาจจะหายไปแล้วก็ได้

หลี่เว่ยตงคิดถึงเรื่องนี้มาก่อนแล้ว เขาหัวเราะเบาๆ แล้วพูดว่า "เลขาธิการหลวี่ บริษัทของเรามีวิธีการที่เรียกว่า 'พนักงานสัญญาจ้าง' ไม่ใช่หรือครับ ผมสามารถใช้วิธีนี้ไปก่อน แล้วเมื่อผมอายุครบ 18 ปี ค่อยให้ตำแหน่งเจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจอย่างเป็นทางการกับผมก็ได้"

สิ่งที่เรียกว่า "พนักงานสัญญาจ้าง" คือ คนๆ นั้นไม่ได้มีตำแหน่งเป็นเจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจอย่างเป็นทางการ เป็นพนักงานประจำ แต่ทำงานในตำแหน่งเจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจ และได้รับสวัสดิการเหมือนเจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจ ความแตกต่างเพียงอย่างเดียวคือไม่สามารถเลื่อนขั้นได้

สำหรับหลี่เว่ยตง เรื่องเลื่อนขั้นไม่ใช่สิ่งที่เขาควรกังวล เขาเพิ่งอายุ 16 ปี แม้ว่าอีกสองปีข้างหน้าจะอายุ 18 ปี ก็ไม่มีโอกาสเลื่อนขั้นอยู่ดี

ในสถานการณ์ที่แย่ที่สุด ถ้าอีกสองปีผู้นำไม่ยอมรับปาก ไม่ให้ตำแหน่งเจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจอย่างเป็นทางการกับหลี่เว่ยตง แต่ด้วยสถานะ "พนักงานสัญญาจ้าง" หลี่เว่ยตงก็ยังคงได้รับสวัสดิการเหมือนเจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจ และได้รับเงินเดือนตามมาตรฐานเจ้าหน้าที่รัฐวิสาหกิจ

พูดได้ว่า "พนักงานสัญญาจ้าง" เป็นผลประโยชน์ที่แท้จริง และเป็นสิ่งที่หลี่เว่ยตงได้รับทันที

เมื่อได้ยินคำว่า "พนักงานสัญญาจ้าง" สีหน้าของหวังไห่ปินก็แข็งค้างไปทันที เขาพลันรู้สึกว่าตัวเองกลับไปช่วยหลี่เว่ยตงอีกครั้ง

หลวี่เจิ้งเฉิงและจูซื่อฉงมองหลี่เว่ยตงด้วยสายตาประหลาด ทั้งสองอดบ่นในใจไม่ได้ว่า "เจ้าหนูนี่อายุแค่ 16 ปีจริงๆ หรือ?"