บทที่ 301 - เฝ้ามองดูละครฉากใหญ่

บทที่ 301 - เฝ้ามองดูละครฉากใหญ่

ภายใต้สถานการณ์เช่นนี้ เนเปิลส์ได้เกิดความเปลี่ยนแปลงขึ้นอีกครั้ง กษัตริย์ฟรานเชสโกที่สองทรงปลิดชีพพระองค์เอง บางทีอาจจะเพื่อแสวงหาการหลุดพ้นอย่างแท้จริงกระมัง

แต่สิ่งที่ทำให้เหล่าข้าราชบริพารไม่เข้าใจก็คือ เหตุใดการปลิดชีพตนเองถึงต้องยิงปืนใส่กลางหลังตัวเองถึงสามนัดด้วยเล่า

เมื่อกษัตริย์สวรรคต กลุ่มนิยมกษัตริย์ก็รวบรวมความคิดเห็นไปในทิศทางเดียวกันอย่างเด็ดขาด เนื่องจากกษัตริย์ไร้ซึ่งพระราชบุตร ทุกอย่างจึงถูกตัดสินโดยพระพันปีหลวงมาเรีย เทเรซาแห่งออสเตรีย พระนางทรงตัดสินพระทัยให้มาร์คอาร์ชดยุกมักซีมีลีอานขึ้นเป็นกษัตริย์แห่งราชอาณาจักรซิซิลีทั้งสอง นี่คงจะเป็นหนทางเดียวที่เหลืออยู่

แน่นอนว่าอิหร่านทำตัวเป็นเพียงผู้ชมที่รอดูละครฉากนี้ ปกติก็แค่ขายของไปเรื่อยๆ ก็พอแล้ว ไม่มีใครหรือสิ่งใดสำคัญไปกว่าการหาเงินเข้ากระเป๋าอีกแล้ว

มูลค่าการค้าของอิหร่านเพิ่มขึ้นเป็นห้าสิบล้านหกแสนแปดหมื่นเรียลแล้วในตอนนี้ ซึ่งร้อยละห้าสิบของจำนวนนี้คือน้ำมันก๊าด จากการจัดแสดงในงานนิทรรศการโลกที่กรุงปารีสครั้งนั้น ตะเกียงน้ำมันก๊าดก็ได้รับความนิยมแพร่หลายอย่างรวดเร็ว ไม่มีใครรู้ว่าคนแรกที่ประดิษฐ์ตะเกียงน้ำมันก๊าดคือชาวโปแลนด์ พวกเขารู้เพียงว่าอิหร่านเป็นผู้ส่งเสริมและเผยแพร่วิธีการให้แสงสว่างที่มีประสิทธิภาพสูงกว่านี้

ผู้ใช้ตะเกียงน้ำมันก๊าดในยุโรปเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วจากช่วงแรกที่มีเพียงไม่กี่ร้อยครัวเรือน กลายเป็นมากกว่าหนึ่งล้านครัวเรือน ด้วยราคาที่ถูกแสนถูก แม้แต่ชาวบ้านธรรมดาก็สามารถซื้อหาน้ำมันก๊าดมาใช้ได้ ดังนั้นจำนวนผู้ใช้งานจึงเพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดด

ไม่ใช่แค่น้ำมันก๊าดเท่านั้น แต่สินค้านำออกที่สกัดจากปิโตรเลียมอย่างน้ำมันหล่อลื่นก็ขายดีเป็นเทน้ำเทท่าเช่นกัน นี่เพิ่งจะเป็นเพียงจุดเริ่มต้นเท่านั้น ยิ่งมีผู้ใช้น้ำมันก๊าดมากขึ้นเท่าไหร่ ความมั่งคั่งมหาศาลก็ยิ่งรอคอยอิหร่านอยู่

และบนชายฝั่งแอฟริกา ในที่สุดบริษัทร่วมทุนที่ก่อตั้งโดยอิหร่านและฝรั่งเศสก็ค้นพบแหล่งน้ำมันในแถบแผ่นดินตอนในของชายฝั่งงาช้าง และเริ่มลงทุนก่อสร้างแล้ว จักรพรรดินโปเลียนที่สามทรงตัดสินพระทัยที่จะสร้างอาณานิคมให้เร็วที่สุด เรื่องดีๆ แบบนี้จะปล่อยให้อังกฤษแย่งชิงไปไม่ได้เด็ดขาด

นัสเซอร์ อัลดิน ทรงตระหนักดีว่า หากต้องการให้น้ำมันมีประโยชน์ใช้สอยมากขึ้น ก็จำเป็นต้องทำให้เครื่องยนต์สันดาปภายในได้รับความนิยมเสียก่อน ด้วยวิธีนี้อุตสาหกรรมยานยนต์จึงจะสามารถเติบโตได้ ทว่านี่เป็นกระบวนการระยะยาว แน่นอนว่าการวิจัยทางวิทยาศาสตร์ก็ไม่อาจถูกละเลยได้เช่นกัน

"วิศวกรของเรายังคงแก้ไขปัญหาอยู่หรือ"

เอเตียน เลอนัวร์ นับตั้งแต่ได้รับรางวัลจากองค์ชาห์ เขาก็ทุ่มเทแรงกายแรงใจทั้งหมดให้กับการวิจัย เครื่องจักรที่เขาพัฒนาขึ้นเองนั้นยังเทียบไม่ได้กับเครื่องจักรไอน้ำ จำเป็นต้องได้รับการปรับปรุงเพิ่มเติม

ปัจจุบันการใช้ก๊าซเป็นเชื้อเพลิงช่วยเพิ่มประสิทธิภาพได้มากทีเดียว ทว่ามันก็ยังไม่เพียงพอ ผลพลอยได้จากน้ำมันก๊าดมีมากพอที่จะนำมาเผาผลาญ แต่ก็มีอานุภาพรุนแรงเกินไป เครื่องยนต์เมื่อเผาผลาญโดยตรงแล้วกลับไม่ได้ให้กำลังมากนัก จำเป็นต้องมีการวิจัยและพัฒนาให้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น

"ท่านอัครมหาเสนาบดี ออสเตรียต้องการซื้ออาวุธขอรับ" อับดุลเลาะห์ถือจดหมายจากเอกอัครราชทูตออสเตรียยื่นให้อามีร์

"พวกเขาต้องการซื้ออะไร"

"ปืนกลรุ่นนาเดียร์หนึ่งร้อยห้าสิบกระบอกและกระสุนอีกสองล้านนัดขอรับ"

อามีร์ฟังแล้วก็เกิดความสงสัย ไม่ใช่ว่าอาวุธของออสเตรียมีคุณภาพดีมากหรอกหรือ ทำไมถึงยังต้องมาขอซื้อจากอิหร่านอีกเล่า

และสิ่งของเหล่านี้ เมื่อนำมารวมๆ กันแล้วมูลค่าก็ไม่ได้มากมายนัก ไม่น่าจะมีปัญหาอะไร เพียงแค่ต้องขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตจากองค์ชาห์ก็พอแล้ว

อามีร์หันไปถามรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคมและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์และอุตสาหกรรม "การคมนาคมและอุตสาหกรรมพาณิชยกรรมนั้นเชื่อมโยงเป็นหนึ่งเดียวกัน ช่วงนี้สถานการณ์เป็นอย่างไรบ้าง"

รัฐมนตรีคมนาคมจามาลเป็นผู้รายงานสถานการณ์ก่อน ความคืบหน้าของโครงการทางรถไฟสายต่างๆ ล้วนดำเนินไปตามปกติ ทางรถไฟสายทรานโซเซียนาและทางรถไฟสายอ่าวเปอร์เซียคาดว่าจะแล้วเสร็จภายในสองปี ที่ค่อนข้างยากลำบากก็คือทางรถไฟสายชินิสถาน บริเวณลุ่มแม่น้ำโขงช่วงระหว่างไซ่ง่อนถึงเวียงจันทน์นั้นมักจะมีอุปสรรคให้ข้ามผ่านไปไม่ได้เสมอ บริเวณน้ำตกคอนพะเพ็งทำได้เพียงแค่สร้างสะพานข้ามไปเท่านั้น

"นี่คือส่วนที่ทำให้เราลำบากใจที่สุด หากต้องการสร้างไปให้ถึงเวียงจันทน์และหลวงพระบาง เราจำเป็นต้องแลกมาด้วยชีวิตคนถึงหนึ่งแสนคน"

เมื่อเทียบกับเจ้าอาณานิคมชาติอื่นๆ ที่ไม่เห็นคนเป็นคน อิหร่านถือว่ามีความใส่ใจในมนุษยธรรมอยู่บ้าง ทว่าที่รัฐมนตรีคมนาคมกล่าวเช่นนี้ไม่ใช่เพราะห่วงใยผู้คนจริงๆ หรอก แต่หมายความว่าค่าใช้จ่ายในส่วนนี้จะยิ่งบานปลายขึ้นไปอีกต่างหาก

"วางใจเถอะ อีกไม่นานก็ไม่ต้องทำแบบนี้แล้ว ให้หยุดการสร้างทางรถไฟเอาไว้ก่อน ไปเร่งสร้างในภูมิภาคแอฟริกาให้เสร็จก่อนเถอะ"

ปัจจุบันในแอฟริกามีเพียงทางรถไฟเลียบชายฝั่งสายเดียวที่ทอดยาวจากโมกาดิชูไปจนถึงมอมบาซาทางตอนใต้ และขยายต่อไปยังฟาฮิตา ทางรถไฟสายนี้เองที่รับหน้าที่ขนส่งสินค้าทั้งหมดในแอฟริกาตะวันออก และตอนนี้พวกเขากำลังเตรียมการที่จะสร้างทางรถไฟรวดเดียวไปจนถึงริมฝั่งทะเลสาบนัสเซอร์ อัลดิน แล้วขยายแนวเส้นทางลงไปทางใต้จนถึงบริเวณใกล้กับแซนซิบาร์

จามาลรีบเสริมขึ้นมาทันที "การสร้างทางรถไฟในแอฟริกาก็มีความยากลำบากเช่นกัน การเดินทางจากมอมบาซาไปยังทะเลสาบนัสเซอร์ อัลดิน ต้องบุกป่าฝ่าดงดิบ ทั้งไข้มาลาเรียและงูพิษ"

อามีร์โบกมือปัด "ให้กระทรวงสาธารณสุขส่งหน่วยแพทย์ติดตามไปด้วย อีกอย่าง ทางที่ดีควรไปเกณฑ์แรงงานมาจากที่อื่น พวกเขาจะปรับตัวเข้ากับสภาพอากาศได้ดีกว่า"

นอกจากทางรถไฟแล้ว ท่าเรือและถนนหนทางก็อยู่ในความดูแลของกระทรวงคมนาคมเช่นกัน ในพื้นที่ทางตะวันออกของอิหร่าน บริเวณที่ทางรถไฟยังขยายไปไม่ถึงก็ให้ใช้ถนนหนทางแทนไปก่อน

รัฐมนตรีพาณิชย์และอุตสาหกรรมฮุสเซนรับช่วงสนทนาต่อ "ทว่าแม้การสร้างทางรถไฟจะพบกับอุปสรรค แต่การพัฒนาด้านอุตสาหกรรมและพาณิชยกรรมกลับมีทิศทางที่สดใสมาก สถิติเมื่อเดือนที่แล้วแสดงให้เห็นว่าจำนวนโรงงานทั่วประเทศเพิ่มขึ้นถึงร้อยละสิบห้า โดยเฉพาะอย่างยิ่งอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับปิโตรเลียม"

"เข้าประเด็นเลย" อามีร์พูดแทรกขึ้นมา

"ขอรับ" ฮุสเซนยกมือขึ้นปาดเหงื่อบนหน้าผาก "ปริมาณการนำออกน้ำมันก๊าดเติบโตขึ้นร้อยละสามสิบเมื่อเทียบกับปีก่อน น้ำมันหล่อลื่นเติบโตขึ้นร้อยละยี่สิบห้า แต่ที่น่าประหลาดใจที่สุดคืออุตสาหกรรมสิ่งทอ ตอนนี้เราเริ่มส่งออกผลิตภัณฑ์สิ่งทอไปยังอียิปต์แล้วขอรับ"

ทุกคนต่างก็รู้ดีว่าอียิปต์กำลังดำเนินการปฏิรูปประเทศให้ทันสมัย ทว่าสิ่งที่แตกต่างจากการปฏิรูปของอิหร่านก็คือ ความเปลี่ยนแปลงในที่แห่งนั้นเป็นเพียงแค่เรื่องของวัตถุภายนอก แก่นแท้แล้วก็เพื่อรักษาอำนาจการปกครองของตนเองเอาไว้ อุตสาหกรรมในท้องถิ่นก็มีไว้เพื่อรองรับการขยายอำนาจสู่ภายนอกของอาลี ปาชา โดยพื้นฐานแล้วไม่ได้ช่วยผลักดันกระบวนการพัฒนาอุตสาหกรรมของอียิปต์เลยสักนิด และส่วนใหญ่ก็พากันล้มละลายไปหลังสิ้นสุดสงครามอียิปต์ออตโตมันครั้งที่สอง

ในขณะที่ผลิตภัณฑ์สิ่งทอของอิหร่านนั้นมีราคาถูกกว่าผลิตภัณฑ์ของอังกฤษถึงหนึ่งในสาม ด้วยเหตุผลด้านราคา ชาวอียิปต์ที่ต้องการนำเข้าสินค้าจากอิหร่านจึงมีจำนวนเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ

ไม่ใช่แค่ผลิตภัณฑ์สิ่งทอเท่านั้น แต่สินค้าอย่างน้ำตาลและยาสูบก็ถูกนำเข้ามาจากอิหร่านเช่นกัน ส่วนสิ่งที่อียิปต์สามารถส่งออกได้ก็มีเพียงแค่ฝ้ายและเสบียงอาหารเท่านั้น การกระทำเช่นนี้ส่งผลให้ราคาอาหารพุ่งสูงขึ้นอย่างฉับพลัน ประชาชนชาวอียิปต์พากันออกมาประท้วง ดูจากสถานการณ์แล้วองค์เคดีฟผู้ปกครองอียิปต์คนปัจจุบันคงจะนั่งไม่ติดเก้าอี้เสียแล้ว

รัฐมนตรีพาณิชย์และอุตสาหกรรมพูดแทรกขึ้นมาได้ถูกจังหวะ "ท่านอัครมหาเสนาบดี เมื่อวานนี้ท่านทูตฝรั่งเศสได้เสนอว่าหวังจะร่วมทุนสร้างโรงกลั่นน้ำมันก๊าดในลากอสขอรับ"

"เรื่องนี้ย่อมได้" อามีร์ตอบกลับไปโดยไม่ต้องคิด "แต่จงบอกพวกเขาไปว่าขั้นตอนทางเทคนิคภายในนั้นจะต้องฟังคำสั่งจากประเทศของเราเท่านั้น นอกจากนี้" เขาหันไปหารัฐมนตรีพาณิชย์และอุตสาหกรรม "เมื่อครู่นี้ท่านบอกว่าการส่งออกน้ำมันก๊าดเติบโตขึ้น แล้วเรื่องราคาเล่าเป็นอย่างไรบ้าง"

หน้าผากของฮุสเซนมีหยาดเหงื่อผุดซึมออกมามากกว่าเดิม "เนื่องจากสหรัฐอเมริกาพัฒนาไปอย่างรวดเร็ว ราคาตลาดจึงลดลงร้อยละห้าขอรับ"

"สหรัฐอเมริกาหรือ" อามีร์รู้ดีว่ารัฐเพนซิลเวเนียของสหรัฐอเมริกาเป็นแหล่งผลิตน้ำมันที่สำคัญของพวกเขา นึกไม่ถึงเลยว่าพวกเขาจะพัฒนาไปได้รวดเร็วถึงเพียงนี้

"ถูกต้องแล้วขอรับ สหรัฐอเมริกานั่นแหละ ได้ยินมาว่าพวกเขาสามารถขุดบ่อน้ำมันได้หนึ่งบ่อภายในเวลาเพียงสามวันเท่านั้น ที่นั่นผู้คนพลุกพล่านมืดฟ้ามัวดิน คึกคักกว่ามากเลยทีเดียว"

ทรัพยากรของสหรัฐอเมริกาทำให้ประเทศอื่นต้องอิจฉาตาร้อน ไม่อย่างนั้นเขาจะเรียกกันว่าโชคชะตาที่ฟ้าลิขิตได้อย่างไรเล่า นี่แหละคือดินแดนที่สวรรค์เลือกสรรสำหรับพวกเขาจริงๆ ช่างหน้าไม่อายเสียจริง

ปัจจุบันในตลาดน้ำมันก๊าด มีเพียงอิหร่านและสหรัฐอเมริกาเท่านั้นที่กำลังแย่งชิงความเป็นที่หนึ่ง ทว่ามีปัญหาอยู่อย่างหนึ่งก็คือ น้ำมันก๊าดของอเมริกาสามารถนำเข้ามาในอิหร่านได้ แต่น้ำมันก๊าดของอิหร่านกลับนำเข้าไปในอเมริกาไม่ได้ ต้องเสียภาษีศุลกากรสูงถึงร้อยละเก้าสิบเก้า นี่มันตั้งใจจะปิดประตูสกัดกั้นพวกเขากันชัดๆ ไม่ใช่หรือ

การลงทุนของอิหร่านในพื้นที่นั้นก็ถือว่าราบรื่นดีทีเดียว โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมถ่านหินที่มีความคืบหน้าเร็วที่สุด ในภูมิภาคตะวันตกที่ยังไม่ได้ตั้งเป็นรัฐ การลงทุนดำเนินไปอย่างรวดเร็วมาก ท้ายที่สุดแล้วก็ไม่มีใครอยากมาลงทุนในที่แห่งนี้ อิหร่านจึงเป็นประเทศแรกที่ก้าวเข้ามา

[จบแล้ว]