บทที่ 251 - ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี

บทที่ 251 - ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี

กอร์ชาคอฟยืนกรานที่จะขอเข้าเฝ้าเพื่อรายงานต่อองค์ชาห์ด้วยตนเอง แต่ก็ไม่เคยได้รับอนุญาตให้เข้าเฝ้าเลย นอกจากการให้เขาไปหารือรายละเอียดอย่างครอบคลุมกับอามีร์แล้ว องค์ชาห์ก็ทรงไม่มีเวลาว่างจริงๆ เพราะความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีที่พระองค์ทรงหว่านเมล็ดพันธุ์เอาไว้กำลังผลิบานออกดอกออกผลแล้ว

"นี่คือเครื่องจักรที่ขับเคลื่อนด้วยก๊าซซึ่งเจ้าเป็นคนประดิษฐ์ขึ้นมาอย่างนั้นหรือ"

"พ่ะย่ะค่ะฝ่าบาท หากจะพูดให้ถูกก็คือเป็นการพัฒนาต่อยอดจากเครื่องจักรที่คนรุ่นก่อนเคยประดิษฐ์เอาไว้ โดยอาศัยการเผาไหม้ของก๊าซเพื่อสร้างพลังงานขับเคลื่อน แม้ว่าตอนนี้กำลังของมันจะยังค่อนข้างน้อย แต่มันก็มีศักยภาพในการพัฒนาอีกมหาศาลเลยพ่ะย่ะค่ะ"

เอเตียน เลอนัวร์ กำลังอธิบายผลงานชิ้นใหม่ของเขาซึ่งก็คือเครื่องยนต์สันดาปภายในถวายให้นัสเซอร์ อัลดิน ได้รับฟัง ก่อนหน้านี้เขาเคยช่วยอิหร่านปรับปรุงระบบโทรเลขจนได้รับรางวัลมาแล้วก้อนหนึ่ง แต่แน่นอนว่าผลงานที่สำคัญที่สุดของเขาก็ยังคงเป็นสิ่งประดิษฐ์ทางวิศวกรรมเครื่องกล

ในตอนที่อิหร่านเดินทางไปเปิดรับสมัครบุคลากรในยุโรป เขาก็เป็นคนหนึ่งที่ลงชื่อเข้าร่วมด้วย หลังจากนั้นเขาก็ถูกส่งตัวไปประจำการที่ห้องปฏิบัติการวิจัยพลังงานในกรุงเตหะราน เขารู้ดีว่าองค์ชาห์ทรงต้องการเครื่องจักรกลที่ให้พลังงานขับเคลื่อนอย่างมีประสิทธิภาพสูง ประกอบกับอิหร่านเป็นประเทศที่ขาดแคลนน้ำ การนำเครื่องจักรไอน้ำมาใช้งานในปริมาณมากจะก่อให้เกิดปัญหาตามมามหาศาล เขาจึงเลือกใช้ก๊าซเป็นแหล่งพลังงาน และร่วมมือกับคนอื่นๆ จนสามารถคิดค้นเครื่องยนต์สันดาปภายในตัวปัจจุบันนี้ขึ้นมาได้สำเร็จ

แม้ว่าเครื่องจักรไอน้ำกำลังเป็นตัวขับเคลื่อนหลักของการปฏิวัติอุตสาหกรรม แต่ผู้คนต่างก็โหยหาแหล่งพลังงานที่เบากว่าและมีประสิทธิภาพมากกว่า ในปี 1801 ฟิลิปป์ เลอบง นักเคมีชาวฝรั่งเศสได้คิดค้นเครื่องยนต์สันดาปภายในที่ใช้ก๊าซและไฮโดรเจนเป็นเชื้อเพลิง เขาใช้ก๊าซและไฮโดรเจนที่ได้จากการกลั่นถ่านหินมาผสมกับอากาศแล้วจุดระเบิดเพื่อสร้างแรงดันไปผลักดันลูกสูบ เมื่อนำเทคโนโลยีของคนรุ่นก่อนมาประยุกต์ใช้ จึงทำให้เกิดเครื่องยนต์สันดาปภายในขึ้นมาในวันนี้

"นี่คือสิ่งประดิษฐ์ที่จะเปลี่ยนโลกไปตลอดกาล แต่ทำไมถึงต้องใช้ก๊าซแทนที่จะเป็นเชื้อเพลิงที่ข้าเคยบอกเจ้าไปก่อนหน้านี้ล่ะ"

เลอนัวร์อธิบายเหตุผลของเขาว่า เชื้อเพลิงชนิดนั้นแม้จะติดไฟได้ง่าย แต่เครื่องจักรกลับยังไม่สามารถรองรับได้ พอใช้งานไปแค่ครั้งเดียวเครื่องก็พังเสียหายทันที ตอนนี้พวกเขากำลังเร่งพัฒนาเครื่องจักรที่เหมาะสมกับการใช้น้ำมันเบนซินอยู่ คาดว่าน่าจะต้องใช้เวลาอีกสักสองสามปีถึงจะสำเร็จ

"พยายามต่อไปเถอะ ลองจินตนาการดูสิว่าในอนาคตโรงงานทุกแห่งล้วนใช้เครื่องจักรที่พวกเจ้าประดิษฐ์ขึ้นมา คนทั้งโลกจะต้องขอบคุณพวกเจ้าอย่างแน่นอน"

นัสเซอร์ อัลดิน ทรงวาดภาพอนาคตอันสดใสให้เลอนัวร์และคนอื่นๆ ได้เห็น แน่นอนว่าต้องมีรางวัลมอบให้ด้วย นอกเหนือจากเงินทองแล้ว ยังมีบรรดาศักดิ์และตำแหน่งขุนนางอีกด้วย อิหร่านทุ่มเม็ดเงินมหาศาลไปกับการวิจัยทางวิทยาศาสตร์ เพราะหากต้องการจะก้าวแซงหน้าชาติมหาอำนาจก็ต้องพึ่งพาสิ่งเหล่านี้นี่แหละ

"ฝ่าบาท ในเวลานี้โรงเรียนประถมศึกษาของประเทศเราครอบคลุมพื้นที่ทางภาคตะวันตกและภาคกลางเกือบทั้งหมดแล้วพ่ะย่ะค่ะ ส่วนทางภาคตะวันออกความคืบหน้าอาจจะล่าช้าไปบ้าง แต่ก็กำลังเร่งดำเนินการอยู่พ่ะย่ะค่ะ"

ยูซุฟ บิน อิบราฮิม รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการซึ่งยืนอยู่ด้านข้าง กำลังรายงานสถานการณ์ด้านการศึกษาถวายให้นัสเซอร์ อัลดิน ทรงทราบ ในช่วงห้าปีที่ผ่านมา งบประมาณด้านการศึกษาคิดเป็นสัดส่วนสูงถึงสิบห้าถึงยี่สิบเปอร์เซ็นต์ของงบประมาณแผ่นดิน ซึ่งเป็นรองเพียงแค่งบประมาณทางทหารเท่านั้น

และสถานการณ์ในปัจจุบันก็คุ้มค่ากับความทุ่มเทตลอดหลายปีที่ผ่านมาจริงๆ โรงเรียนประถมศึกษาและมัธยมศึกษาจำนวนมากผุดขึ้นราวกับดอกเห็ด จำนวนครูเพิ่มขึ้นจากหนึ่งพันห้าร้อยหกสิบเก้าคนในปี 1850 เป็นหนึ่งหมื่นสองพันแปดร้อยเก้าสิบสองคนในปัจจุบัน จำนวนนักเรียนก็เพิ่มขึ้นจากหนึ่งหมื่นห้าพันหกร้อยเก้าสิบสองคนเป็นหกแสนสี่หมื่นหกพันสามร้อยยี่สิบสี่คน ส่วนจำนวนนักศึกษามหาวิทยาลัยก็มีมากถึงสองพันหกร้อยแปดสิบห้าคน

ในประเทศที่มีประชากรสิบห้าล้านคน จำนวนนักเรียนคิดเป็นร้อยละสี่จุดสองของประชากรทั้งหมด ความก้าวหน้านี้เรียกได้ว่ายิ่งใหญ่มาก แต่หากเทียบกับยุโรปแล้วก็ยังถือว่าห่างชั้นกันอยู่มาก ครูบางส่วนในโรงเรียนต่างๆ เป็นครูที่ถูกเปลี่ยนผ่านมาจากโรงเรียนสอนศาสนา ทำให้คุณภาพการสอนยังมีความเหลื่อมล้ำกันอยู่บ้าง แต่หลังจากผ่านพ้นสงครามกลางเมือง การศึกษาทางโลกก็สามารถเอาชนะการศึกษาทางศาสนาได้อย่างราบคาบ โรงเรียนรูปแบบใหม่จำนวนมากถูกสร้างขึ้นมาแทนที่ ในแต่ละปีจะมีครูรุ่นใหม่จำนวนมากเข้าสู่ระบบการศึกษา รัฐบาลอิหร่านให้สวัสดิการคุ้มครองพวกเขาเฉกเช่นเดียวกับข้าราชการทั่วไป ดังนั้นการสอบคัดเลือกเพื่อเป็นครูในแต่ละปีจึงได้รับความสนใจไม่แพ้การสอบคัดเลือกเพื่อบรรจุเป็นข้าราชการเลยทีเดียว

นอกจากการศึกษาภายในประเทศแล้ว การส่งนักศึกษาไปเรียนต่อต่างประเทศก็ถือเป็นส่วนสำคัญในระบบการศึกษาของอิหร่านเช่นกัน ในแต่ละปีอิหร่านจะคัดเลือกนักเรียนจำนวนหนึ่งร้อยห้าสิบคนเพื่อไปศึกษาต่อในยุโรป โดยแบ่งเป็นส่งไปอังกฤษเจ็ดสิบห้าคน ปรัสเซียห้าสิบคน และออสเตรียยี่สิบห้าคน ส่วนฝรั่งเศสนั้นมันอันตรายเกินไป ไม่ไปน่าจะดีกว่า

เพื่อปรับตัวให้เข้ากับความต้องการในการพัฒนาอุตสาหกรรม รัฐบาลอิหร่านได้ทุ่มเทพัฒนาการอาชีวศึกษาเพื่อบ่มเพาะบุคลากรทางเทคนิคระดับกลางและผู้เชี่ยวชาญในสาขาต่างๆ ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา โรงเรียนกวดวิชาที่เคยถูกจัดตั้งขึ้นบนพื้นฐานของการศึกษาระดับประถมศึกษาก็ได้ค่อยๆ เปลี่ยนแปลงรูปแบบกลายมาเป็นโรงเรียนอาชีวศึกษาและโรงเรียนเฉพาะทาง สิ่งนี้ได้สร้างคุณูปการอย่างมหาศาลต่อการพัฒนาอุตสาหกรรมของอิหร่าน

"หากต้องการให้โรงเรียนประถมศึกษาครอบคลุมทั่วทั้งประเทศ เรายังจำเป็นต้องใช้เงินทุนและเวลาอีกมาก กระทรวงศึกษาธิการจะต้องทำให้โรงเรียนครอบคลุมทั่วประเทศให้จงได้ เราจะทอดทิ้งเด็กคนใดคนหนึ่งไปไม่ได้เด็ดขาด"

เพียงแค่รับสั่งเดียวจากองค์ชาห์ ทางหน่วยงานก็ต้องทุ่มเททั้งกำลังคนและทรัพยากรอย่างมหาศาลเพื่อแก้ไขปัญหา แต่การศึกษาก็ได้กลายเป็นหนึ่งในสามโครงการสำคัญระดับชาติที่ยืนหยัดเคียงคู่กับด้านการทหารและเศรษฐกิจไปแล้ว ต่อให้ยากลำบากเพียงใดก็ต้องเดินหน้าต่อไปให้ได้

"รับด้วยเกล้าพ่ะย่ะค่ะ"

ในด้านการศึกษา พระบรมวงศานุวงศ์เองก็ทรงทุ่มเทพระทัยไปไม่น้อยเช่นกัน อย่างเช่นการจัดตั้งทุนการศึกษาพระราชทานเพื่อส่งเสริมให้นักเรียนเข้าศึกษาต่อในระดับมหาวิทยาลัย การจัดตั้งกองทุนจันทร์เสี้ยวเพื่อสนับสนุนค่าเล่าเรียนให้กับเด็กยากไร้ นอกจากนี้พระองค์ยังทรงเป็นผู้นำในการบริจาคเงินจำนวนหนึ่งแสนเรียล ซึ่งกระตุ้นให้บรรดาขุนนางชั้นผู้ใหญ่พากันควักกระเป๋าบริจาคตามไปด้วย เพียงการระดมทุนครั้งแรกก็สามารถรวบรวมเงินบริจาคได้สูงถึงเก้าแสนห้าหมื่นหกพันสองร้อยเรียลเลยทีเดียว

ไม่เคยมีกษัตริย์ในระบอบศาสนาพระองค์ใดเคยทำเรื่องเช่นนี้มาก่อน แต่อิหร่านกลับทำได้สำเร็จ แม้แต่องค์สุลต่านแห่งออตโตมันเองก็ไม่อาจทำได้เช่นนี้

นอกจากนี้ พระบรมวงศานุวงศ์ยังทรงให้ความสำคัญอย่างยิ่งยวดกับความร่วมมือทางเทคโนโลยีกับประเทศในยุโรป โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับบริษัทในภูมิภาคเยอรมนี อิหร่านจะร่วมลงทุนในการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีกับพวกเขา ในฐานะที่เป็นดาวรุ่งดวงใหม่แห่งวงการอุตสาหกรรมในอนาคต การกระโดดขึ้นขบวนรถไฟสายนี้จึงเป็นสิ่งที่อิหร่านต้องทำให้สำเร็จจงได้

บริษัทต่างๆ ในปรัสเซียล้วนได้รับเงินลงทุนจากพระบรมวงศานุวงศ์อิหร่านไม่มากก็น้อย ตัวอย่างเช่น โรงงานครุพพ์ก็มีหุ้นส่วนถึงสามสิบสามเปอร์เซ็นต์ที่ตกเป็นของพระบรมวงศานุวงศ์อิหร่าน

กลุ่มบริษัทสิงโตทองคำได้ไปเปิดสาขาอยู่ที่เมืองแฟรงก์เฟิร์ตของปรัสเซีย เพื่อรับผิดชอบดูแลการลงทุนในยุโรป การพัฒนาของสหภาพศุลกากรเยอรมันทำให้เศรษฐกิจในภูมิภาคยุโรปกลางเติบโตอย่างก้าวกระโดด เมืองต่างๆ อย่างเช่นเบอร์ลิน ฮัมบูร์ก และปราก ต่างก็มีบทบาทสำคัญทางเศรษฐกิจเพิ่มมากขึ้นอันเนื่องมาจากการเชื่อมต่อของเส้นทางรถไฟ อิหร่านได้เข้าไปมีส่วนร่วมในการลงทุนในอุตสาหกรรมท้องถิ่นเหล่านี้ไม่มากก็น้อย ในขณะที่ธนาคารเพื่อการค้าอิหร่านก็ได้เปิดสาขาที่ฮัมบูร์กและลอนดอน เพื่อให้บริการแก่บรรดาพ่อค้าชาวอิหร่านในพื้นที่นั้นด้วย

ทว่าการลงทุนในภูมิภาคเยอรมนีกลับมีความยากลำบากอยู่บ้าง เพราะที่นั่นก็เป็นแหล่งกำเนิดของนายธนาคารจำนวนมากเช่นกัน เพียงแค่ในเมืองแฟรงก์เฟิร์ตที่เดียวก็มีธนาคารของตระกูลต่างๆ ดำเนินกิจการอยู่มากกว่าสี่สิบแห่งแล้ว ท้ายที่สุดแล้วจะเลือกให้ใครเป็นผู้ดูแลการลงทุนก็ถือเป็นปัญหาที่น่าหนักใจอยู่ไม่น้อย

นอกเหนือจากเครื่องยนต์สันดาปภายในแล้ว อิหร่านยังได้ลงทุนในสาขาใหม่ๆ อย่างเช่น ปิโตรเลียม เคมีภัณฑ์ และพลังงานไฟฟ้าอีกด้วย ด้วยรายได้ที่ได้รับจากบริษัทน้ำมัน รัฐบาลจึงเริ่มมีเม็ดเงินมากพอที่จะอัดฉีดเข้าสู่ภาคส่วนเหล่านี้

หากจะกล่าวว่าการประดิษฐ์คิดค้นเทคโนโลยีในการปฏิวัติอุตสาหกรรมครั้งแรกนั้น มีรากฐานมาจากการสั่งสมประสบการณ์ของช่างฝีมือเป็นหลัก ในการปฏิวัติอุตสาหกรรมครั้งที่สองที่กำลังจะมาถึงนี้ จะเป็นการผสมผสานกันอย่างลึกซึ้งระหว่างวิทยาศาสตร์และอุตสาหกรรม ซึ่งจะเป็นตัวขับเคลื่อนให้กำลังการผลิตพัฒนาไปอย่างรวดเร็ว

เมื่อเทียบกับรูปแบบการพัฒนาแบบลุยเดี่ยวของอังกฤษในการปฏิวัติอุตสาหกรรมครั้งแรก การปฏิวัติอุตสาหกรรมครั้งที่สองกลับแสดงให้เห็นถึงภาพรวมของโลกที่เต็มไปด้วยความหลากหลาย ประเทศมหาอำนาจต่างๆ ต่างก็พากันก้าวไปข้างหน้าอย่างพร้อมเพรียงกันท่ามกลางกระแสแห่งนวัตกรรมทางเทคโนโลยี ความเร็วในการประดิษฐ์คิดค้นและประสิทธิภาพในการนำไปประยุกต์ใช้งานล้วนเพิ่มสูงขึ้นอย่างมาก ก่อให้เกิดการปฏิวัติกำลังการผลิตในระดับโลก

อิหร่านได้เจริญรอยตามการปฏิรูปการศึกษาของปรัสเซีย โดยให้ความสำคัญกับการพัฒนาอาชีวศึกษาเป็นอย่างยิ่ง รูปแบบการศึกษาแบบทวิภาคีของปรัสเซียที่ผสมผสานระหว่างการเรียนรู้ทฤษฎีและการฝึกปฏิบัติจริง ทำให้ผู้เรียนมีทักษะความเชี่ยวชาญอย่างเต็มเปี่ยมก่อนที่จะก้าวเข้าสู่โลกแห่งการทำงาน รูปแบบการศึกษานี้ไม่เพียงแต่จะสามารถผลิตช่างเทคนิคที่มีคุณภาพป้อนเข้าสู่ภาคอุตสาหกรรมได้เป็นจำนวนมากเท่านั้น แต่ยังส่งเสริมให้เกิดนวัตกรรมและการสืบทอดเทคโนโลยีอีกด้วย เมื่อผนวกเข้ากับทรัพยากรธรรมชาติอันอุดมสมบูรณ์ของอิหร่าน ปัจจัยเหล่านี้จึงได้ร่วมกันผลักดันให้ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีของอิหร่านผลิดอกออกผลอย่างงดงาม

[จบแล้ว]